Μια ταινία του Βασίλη Μάρου Παραγωγή, Φωτογραφία, Σκηνοθεσία: Βασίλης Μάρος Αφήγηση: Δημήτρης Μυράτ Κείμενα: Θεόφιλος Φραγκόπουλος, Κούρτ Χόφμαν 1965
ΙΕΡΟΝ ΗΣΥΧΑΣΤΗΡΙΟΝ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΜΟΥΡΤΕΡΗΣ ΕΥΒΟΙΑΣ
Μια ταινία του Βασίλη Μάρου Παραγωγή, Φωτογραφία, Σκηνοθεσία: Βασίλης Μάρος Αφήγηση: Δημήτρης Μυράτ Κείμενα: Θεόφιλος Φραγκόπουλος, Κούρτ Χόφμαν 1965
Εις την ιστορίαν του ανθρωπίνου γένους υπάρχουν τρεις κυρίως
πτώσεις : του Αδάμ, του Ιούδα και του Πάπα. Η ουσία της πτώσεως εις την
αμαρτίαν είναι πάντοτε η ίδια : το να θέλει κανείς να γίνει καλός δια του
εαυτού του. το να θέλει κανείς να γίνει τέλειος δια του εαυτού του.
το να θέλει κανείς να γίνει Θεός δια του εαυτού του. Αλλά τοιουτοτρόπως ο
άνθρωπος ασυναισθήτως εξισούται με τον διάβολο. Διότι και αυτός ήθελε να γίνει
Θεός δια του εαυτού του, να αντικαταστήσει τον Θεόν με τον εαυτόν του. Και εις
την υψηλοφροσύνην του αυτήν δια μιας έγινε διάβολος, τελείως κεχωρισμένος από
τον Θεόν και όλος εναντίον του Θεού.
ΠΗΓΗ : ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΟΜΟΛΟΓΗΤΟΥ π.
ΙΟΥΣΤΙΝΟΥ ΠΟΠΟΒΙΤΣ, «ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΦΙΛΟΘΕΟΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑ», τευχ. 55-56, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
1994, σ. 113.
https://tribonio.blogspot.com/2014/07/blog-post_123.html

Παρακολουθούσα μια Θεία Λειτουργία που μεταδιδόταν ζωντανά στο διαδίκτυο.
μ. Θεόκτιστος ο Κρης
«Παρακολουθούσα μια Θεία Λειτουργία που μεταδιδόταν ζωντανά στο διαδίκτυο. Ο ιερέας λειτουργούσε, οι ψάλτες έψαλλαν και κάτω από την εικόνα περνούσαν αδιάκοπα ονόματα. «Υπέρ υγείας Μαρίας». «Υπέρ αναπαύσεως Γεωργίου». «Πάτερ, μνημόνευσε το παιδί μου». Άλλος έγραφε δέκα ονόματα, άλλος είκοσι. Και όσο προχωρούσε η ακολουθία, τόσο πλήθαιναν τα αιτήματα.
Στενοχωρήθηκα. Όχι με εκείνους που έγραφαν. Πολλοί είχαν πραγματικό πόνο. Μια μάνα παρακαλούσε για το άρρωστο παιδί της, ένας άνθρωπος για τον πατέρα που έχασε, κάποιος άλλος για τον αδελφό του που βρισκόταν στο νοσοκομείο. Ο Θεός γνώριζε την αγωνία τους πριν ακόμη εκείνοι την πληκτρολογήσουν. Στενοχωρήθηκα επειδή κανείς δεν τους είχε εξηγήσει πως το να γράφεις ένα όνομα κάτω από μια ψηφιακή μετάδοση δεν σημαίνει ότι το όνομα αυτό μνημονεύεται στην Προσκομιδή.
Παιδί μου, η Θεία Λειτουργία δεν είναι μια θρησκευτική εκπομπή στην οποία οι θεατές αποστέλλουν αιτήματα. Είναι η ευχαριστιακή σύναξη της Εκκλησίας, η αναφορά της κτίσεως στον Θεό διά του Χριστού, εν Αγίω Πνεύματι. «Τὰ σὰ ἐκ τῶν σῶν σοὶ προσφέρομεν κατὰ πάντα καὶ διὰ πάντα». Ο άνθρωπος εισέρχεται σε αυτή την προσφορά ως πρόσωπο, όχι ως ψηφιακή καταχώριση. Και η λειτουργική μνημόνευση δεν πραγματοποιείται επειδή ένα όνομα εμφανίσθηκε σε κάποια οθόνη.
Στην Προσκομιδή ο ιερέας προετοιμάζει τα Τίμια Δώρα, μνημονεύει ζώντες και κεκοιμημένους και εξάγει μερίδες από το πρόσφορο κατά την εκκλησιαστική τάξη. Τα ονόματα παραδίδονται στον λειτουργό, συνήθως γραμμένα σε χαρτί ή σε δίπτυχα, ή με άλλον τρόπο που έχει ορίσει επισήμως ο ναός. Χρειάζεται να τα έχει πράγματι παραλάβει. Ένα σχόλιο κάτω από τη μετάδοση δεν γίνεται αυτομάτως λειτουργικό δίπτυχο.
Και εδώ πρέπει να προσέξουμε κάτι βαθύτερο. Η μνημόνευση δεν είναι μια θρησκευτική υπηρεσία που ενεργοποιείται με την αποστολή ενός ονόματος. Είναι πράξη της προσευχόμενης Εκκλησίας. Ο Άγιος Νικόλαος Καβάσιλας, ερμηνεύοντας τη Θεία Λειτουργία, αναδεικνύει τον ευχαριστιακό χαρακτήρα της προσφοράς και τη σχέση της με ολόκληρο το Σώμα του Χριστού. Μέσα σε αυτό το μυστήριο η μνήμη των προσώπων δεν έχει τη σημασία μιας διοικητικής καταγραφής. Είναι εκκλησιαστική αναφορά τους ενώπιον του Θεού.
Γι’ αυτό δεν πρέπει να συγχέουμε την προσωπική προσευχή με τη λειτουργική μνημόνευση. Ο Θεός ακούει και τον κατάκοιτο που ψιθυρίζει το όνομα του παιδιού του. Ακούει και τη μάνα που προσεύχεται μόνη της στο νοσοκομείο. Η προσευχή δεν χρειάζεται σύνδεση στο διαδίκτυο. Αλλά η Προσκομιδή έχει τη δική της εκκλησιαστική τάξη, την οποία δεν μπορεί να υποκαταστήσει η τεχνολογία.
Η μετάδοση μιας ακολουθίας μπορεί να παρηγορήσει έναν ασθενή ή έναν άνθρωπο που αδυνατεί να εκκλησιασθεί. Ας ακούσει το Ευαγγέλιο, ας προσευχηθεί, ας αισθανθεί πως η Εκκλησία δεν τον λησμόνησε. Αλλά ας μην του καλλιεργούμε την ψευδαίσθηση ότι η παρακολούθηση μιας οθόνης ταυτίζεται με τη συμμετοχή στην ευχαριστιακή σύναξη.
Ο Χριστός δεν μας κάλεσε να γίνουμε θεατές της Εκκλησίας. Μας κάλεσε να γίνουμε μέλη του Σώματός Του.
Και θα ήθελα να παρακαλέσω τους κληρικούς μας να εξηγούν αυτά τα πράγματα με σαφήνεια. Όταν μεταδίδεται μια Θεία Λειτουργία, να ενημερώνονται οι πιστοί ότι τα δημόσια σχόλια δεν αποτελούν αιτήματα μνημονεύσεως που έχουν παραληφθεί από τον ιερέα. Όποιος επιθυμεί να μνημονευθούν οι οικείοι του, να επικοινωνεί με τον ναό και να ακολουθεί την προβλεπόμενη διαδικασία.
Διότι είναι μεγάλη αδικία να αφήνεις έναν άνθρωπο να πιστεύει πως ο ιερέας μνημονεύει κάθε πρωί το παιδί του, ενώ το όνομα δεν έφθασε ποτέ στα χέρια του.
Και σαν να μην έφθανε αυτή η σύγχυση, εμφανίσθηκε τώρα μια άλλη πνευματική αρρώστια. Γέμισε το διαδίκτυο με εικόνες του Χριστού, της Παναγίας και των Αγίων, πολλές φορές κατασκευασμένες με τεχνητή νοημοσύνη, που συνοδεύονται από παράξενες προσταγές. «Κοίταξε αυτή την εικόνα δέκα δευτερόλεπτα». «Γράψε Αμήν και θα λάβεις ευλογία». «Μην προσπεράσεις, γιατί θα χάσεις το θαύμα». «Κοινοποίησέ την σε δέκα ανθρώπους».
Τι είναι αυτά, παιδί μου;
Πότε έγινε η Χάρη του Θεού υπόθεση δευτερολέπτων; Πότε η προσευχή μεταβλήθηκε σε δοκιμασία πληκτρολογήσεως; Και ποιος έδωσε σε έναν άγνωστο διαχειριστή τη δυνατότητα να απειλεί τους ανθρώπους πως θα στερηθούν την ευλογία της Παναγίας αν δεν κοινοποιήσουν την ανάρτησή του;
Αυτή είναι η παλιά δεισιδαιμονία με καινούρια μηχανήματα.
Παλαιότερα ο άνθρωπος φοβόταν μήπως του συμβεί κάτι επειδή δεν ακολούθησε μια μαγική συνήθεια. Τώρα φοβάται μήπως χάσει μια ευλογία επειδή δεν πάτησε ένα κουμπί.
Άλλαξαν τα μέσα. Ο ίδιος φόβος έμεινε.
Και αυτός ο φόβος δεν έχει σχέση με την ελευθερία που χαρίζει ο Χριστός.
Ο Απόστολος Παύλος γράφει: «Οὗ δὲ τὸ Πνεῦμα Κυρίου, ἐκεῖ ἐλευθερία» (Β΄ Κορ. 3,17). Η Χάρη του Θεού δεν εκβιάζει τον άνθρωπο με απειλές. Δεν εξαρτάται από την αναπαραγωγή μιας εικόνας ούτε υπολογίζεται από τον αριθμό των αντιδράσεων που συγκέντρωσε μια δημοσίευση.
Η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος δίδαξε πως η τιμή της εικόνας διαβαίνει στο πρωτότυπο. Η εικόνα μάς οδηγεί στο εικονιζόμενο πρόσωπο. Δεν αποτελεί αυτόνομη πηγή υπερφυσικής δυνάμεως, ούτε μηχανισμό που ενεργοποιείται με μια συγκεκριμένη κίνηση.
Όταν λοιπόν μια ψηφιακή παράσταση παρουσιάζεται ως εγγύηση θαύματος, η ευλάβεια εκτρέπεται προς τη μαγική αντίληψη της θρησκείας.
Και όταν μια εικόνα κατασκευασμένη με τεχνητή νοημοσύνη παρουσιάζεται ψευδώς ως θαυμαστή εμφάνιση ή ως αυθεντικό ιερό γεγονός, η παραπλάνηση γίνεται ακόμη σοβαρότερη.
Δεν χρειάζεται να φοβόμαστε την τεχνολογία. Χρειάζεται να φοβόμαστε το ψεύδος που μπορεί να μεταδίδεται μέσα από αυτήν.
Βλέπω μερικές φορές τέτοιες παραστάσεις και αναρωτιέμαι τι επιδιώκουν εκείνοι που τις δημιουργούν. Βάζουν στον Χριστό υπερβολικά δάκρυα, στην Παναγία αφύσικο βλέμμα, γύρω από τους Αγίους φώτα που θυμίζουν θεατρικά τεχνάσματα. Και ύστερα ζητούν από τους ανθρώπους να γράψουν «Αμήν».
Μα το «Αμήν» δεν είναι ψηφιακό χειροκρότημα.
Είναι ομολογία πίστεως. Η συγκατάθεση του ανθρώπου στην αλήθεια του Θεού. Μέσα στη λατρεία εκφράζει την αποδοχή της προσευχής της Εκκλησίας. Δεν είναι λέξη που τη χρησιμοποιούμε για να αυξήσουμε την επισκεψιμότητα μιας σελίδας.
Ο Κύριος είπε: «Οὐ πᾶς ὁ λέγων μοι· Κύριε, Κύριε, εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν» (Ματθ. 7,21).
Και εμείς φθάσαμε να νομίζουμε πως, αν γράψουμε ένα «Αμήν» κάτω από μια κατασκευασμένη εικόνα, εκπληρώσαμε κάποιο πνευματικό καθήκον!
Προσέξτε όμως πού μπορεί να οδηγήσει αυτή η πλάνη.
Πίσω από τέτοιες αναρτήσεις εμφανίζονται κάποτε αιτήματα για χρήματα. Υπόσχονται μνημονεύσεις, άναμμα κεριών, προσευχές σε μοναστήρια, ακόμη και ιδιαίτερες ευλογίες. Χρησιμοποιούν φωτογραφίες Αγίων, ονόματα Μονών και εκκλησιαστικούς τίτλους, χωρίς να γνωρίζει κανείς ποιος πραγματικά διαχειρίζεται τον λογαριασμό.
Εδώ η Εκκλησία οφείλει να μιλήσει με αυστηρότητα.
Μη στέλνετε χρήματα σε άγνωστες ψηφιακές σελίδες που επικαλούνται τον Χριστό και την Παναγία. Μη δίνετε τραπεζικά στοιχεία σε λογαριασμούς που υπόσχονται μνημονεύσεις ή ευλογίες. Μη θεωρείτε πως μια θρησκευτική εικόνα αποδεικνύει την εκκλησιαστική υπόσταση εκείνου που ζητεί χρήματα.
Αν θέλετε να ενισχύσετε έναν ναό ή μια Μονή, επικοινωνήστε απευθείας μαζί τους. Ελέγξτε τα επίσημα στοιχεία τους. Μια πραγματική εκκλησιαστική κοινότητα μπορεί να δέχεται και ηλεκτρονικές δωρεές με ασφαλή, επαληθεύσιμο τρόπο. Αλλά η δωρεά είναι ελεύθερη προσφορά, όχι αντίτιμο της θείας ευλογίας.
Θυμηθείτε τον Σίμωνα τον μάγο, που θέλησε να αποκτήσει με χρήματα τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος. Ο Απόστολος Πέτρος του απάντησε: «Τὸ ἀργύριόν σου σὺν σοὶ εἴη εἰς ἀπώλειαν» (Πράξ. 8,20).
Η Εκκλησία γνωρίζει πολύ καλά αυτόν τον πειρασμό. Γι’ αυτό και η εμπορευματοποίηση των πνευματικών δωρεών δεν είναι μια μικρή παρεκτροπή. Προσβάλλει την ίδια τη φύση της Χάριτος.
Και να προσέξουν ιδιαίτερα εκείνοι που εκμεταλλεύονται την αγωνία των ανθρώπων.
Άλλο είναι να ζητεί μια Μονή βοήθεια για πραγματικές ανάγκες και άλλο να χρησιμοποιεί κάποιος τον φόβο ενός αρρώστου, τον πόνο μιας μάνας ή το πένθος ενός ανθρώπου για να συγκεντρώνει χρήματα και διαδικτυακή απήχηση.
Ο άνθρωπος που πονά είναι ευάλωτος.
Και όποιος μετατρέπει αυτή την ευαλωτότητα σε μέσο κέρδους αναλαμβάνει μεγάλη ηθική ευθύνη.
Θα ήθελα λοιπόν οι επίσκοποι και οι εφημέριοι να αναλάβουν μια συστηματική κατήχηση γύρω από αυτά τα ζητήματα. Να εξηγούν την Προσκομιδή, τη σημασία της μνημονεύσεως, τη θεολογία της εικόνας, τη διάκριση ανάμεσα στην προσωπική προσευχή και στη λειτουργική πράξη.
Και να προειδοποιούν για τις ψεύτικες θρησκευτικές σελίδες.
Όχι για να φοβίσουν τους πιστούς, αλλά για να τους ελευθερώσουν από τον φόβο.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος αντιμετώπισε με ποιμαντική αυστηρότητα τις δεισιδαιμονίες της εποχής του. Δεν θεωρούσε ασήμαντες τις συνήθειες που αλλοίωναν την εμπιστοσύνη του ανθρώπου στον Θεό. Η ορθόδοξη πίστη δεν έχει ανάγκη από μαγικές διαβεβαιώσεις. Έχει ανάγκη από μετάνοια, διάκριση και αλήθεια.
Και θα ήθελα να πω κάτι τελευταίο σε εκείνον που κάθεται μόνος του μπροστά σε μια οθόνη και γράφει το όνομα του παιδιού του.
Μην απογοητεύεσαι. Ο Θεός γνωρίζει την καρδιά σου. Αλλά μη στηρίζεις την ελπίδα σου σε ένα σχόλιο που μπορεί να μη διαβάσει ποτέ κανείς.
Επικοινώνησε με την ενορία σου. Παράδωσε τα ονόματα για μνημόνευση με τον τρόπο που έχει ορισθεί. Ζήτησε από τον ιερέα να προσευχηθεί. Και εσύ προσευχήσου με εμπιστοσύνη.
Αν δεν έχεις χρήματα να προσφέρεις, μη στενοχωριέσαι.
Η προσευχή της Εκκλησίας δεν πωλείται.
Και όταν δεις μια εικόνα που σε απειλεί πως θα χάσεις την ευλογία αν δεν γράψεις «Αμήν», προσπέρασέ την χωρίς φόβο.
Η Παναγία δεν περιμένει από εσένα μια ηλεκτρονική αντίδραση.
Ο Χριστός δεν ζητεί να αυξήσεις την επισκεψιμότητα της εικόνας Του.
Ζητεί να Του ανοίξεις την καρδιά σου.
Και αν θέλεις να πεις ένα αληθινό «Αμήν», θυμήσου τον λόγο της Θεοτόκου στην Κανά: «Ὅ,τι ἂν λέγῃ ὑμῖν, ποιήσατε» (Ιω. 2,5).
Εκεί βρίσκεται η υπακοή της πίστεως.
Στην πράξη του λόγου του Χριστού.
Όχι στην υπακοή προς έναν άγνωστο διαχειριστή που χρησιμοποιεί το πρόσωπό Του για να συγκεντρώνει σχόλια.
Και ας το ακούσουν καλά όσοι εμπορεύονται τη θρησκευτική αγωνία των ανθρώπων: η Εκκλησία δεν σας έδωσε εξουσία να διαχειρίζεστε τη Χάρη του Θεού.
Η Παναγία δεν είναι ψηφιακό δόλωμα. Οι Άγιοι δεν είναι μηχανισμός επισκεψιμότητας. Τα ονόματα των ζωντανών και των κεκοιμημένων δεν είναι υλικό για την αύξηση της απήχησης μιας σελίδας.
Και ο Χριστός, που έδιωξε τους εμπόρους από τον Ναό, δεν έπαψε να είναι ο ίδιος Χριστός επειδή οι πάγκοι τους έγιναν ηλεκτρονικοί.»

«Όταν βγήκε στη ξηρά», σύμφωνα με τη σημερινή περικοπή
του Ευαγγελίου, «τον συνάντησε κάποιος άνδρας από την πόλη, που είχε μέσα του
δαιμόνια από πολύ καιρό. Αυτός ρούχο δεν ντυνόταν ούτε έμενε σε σπίτι, αλλά
ζούσε στα μνήματα». Βγήκε, λέει, όχι ήλθε στην ξηρά, για να δείξει ότι ήλθε με
πλοίο, αφού ήδη και την θύελλα του ανέμου σταμάτησε, και την θάλασσα γαλήνευσε
με την επιτίμησή του. Διότι όταν από την Γαλιλαία επιβιβάστηκε στο πλοίο με
τους μαθητές του, είπε προς αυτούς, όπως λέει παραπάνω ο Ευαγγελιστής: «ας
περάσουμε απέναντι». Από εδώ φαίνεται ότι προείδε το γεγονός, και από
ευσπλαχνία ήλθε αυτόκλητος βοηθός στον βασανιζόμενο τόσο σκληρά και για πολλά
χρόνια από τους δαίμονες. Ο Λουκάς λοιπόν λέει ότι ήταν ένας και είχε πολλά
δαιμόνια, ο Μάρκος όμως ομιλεί και αυτός για έναν, «που είχε ακάθαρτο πνεύμα».
Ο δε Ματθαίος ισχυρίζεται ότι ήσαν δύο μαζί και βασανίζονταν από πολλά
δαιμόνια.
Την αιτία δε, για την οποίαν άλλοι Ευαγγελιστές μιλούν για έναν, άλλοι δε για περισσότερους, και δαιμονιζόμενους και δαιμόνια, την φανέρωσε και ο Λουκάς και ο Μάρκος. Διότι το ένα, το οποίον ο Μάρκος ονόμασε ακάθαρτο πνεύμα, εξεταζόμενο στην συνέχεια από τον Κύριο λέει «λεγεών είναι το όνομά μου, γιατί είμαστε πολλοί». Πράγματι λεγεών είναι πλήθος και πολυάριθμο σύστημα αγγέλων ή ανθρώπων, οι οποίοι στέκονται, μετακινούνται μαζί και αποβλέπουν και κινούνται προς ένα έργο και σκοπό. Γι’ αυτό και οι δαιμονιζόμενοι εκείνοι, επειδή ενεργούντο και εκινούντο από ένα τέτοιο σύστημα, βρίσκονταν αδιάσπαστα μαζί στα μνήματα και στα όρη, και μαζί βασανίζονταν. Γι’ αυτό άλλοτε μεν καλούνται σαν ένας, άλλοτε δε σαν πολλοί, και αυτοί και τα πονηρά πνεύματα που τους ταλαιπωρούσαν.
Δεν αναγνώρισε δε απλώς τον Ιησού ο «λεγεών» δια μέσου του
ανθρώπου εκείνου, αλλά και «έπεσε στα πόδια του και με δυνατή φωνή είπε: τι
δουλειά έχεις εσύ μ΄ εμένα Ιησού, Υιέ του Θεού του Υψίστου; Σε παρακαλώ, μη με
βασανίσεις. «Γιατί διάταξε», λέει, «ο Κύριος το δαιμονικό πνεύμα να βγει από
τον άνθρωπο». Έχοντας καταπλεύσει γι’ αυτό το σκοπό ο Κύριος από ευσπλαχνία
στην παραλία εκείνη όπου ζούσε ο δαιμονιζόμενος, διέταξε μεν τον λεγεώνα των
δαιμόνων να βγει από τον άνθρωπο, πού όμως να πάει δεν του είπε. Γι’ αυτό
εκείνο το βρώμικο σμήνος των πονηρών πνευμάτων καταλήφθηκε από αμηχανία, και
φοβήθηκε μήπως παραδοθεί τώρα από τον Κύριο στην μέλλουσα καταδίκη, στην
προετοιμασμένη γι’ αυτά γέεννα του πυρός, με την οποία θα παραδοθούν σε τέλεια
ακινησία, αφού θα καταργηθεί κάθε ενέργειά τους. Αναγκάσθηκε λοιπόν να
προσέλθει, και να προσπέσει, χρησιμοποιώντας ταπεινότερα και αληθινά λόγια προς
τον Κύριο, τα οποία τον μαρτύρησαν ότι είναι Υιός του Υψίστου. Μέσα στην
πονηρία τους νόμιζαν ότι με αυτήν την μαρτυρία, σαν με κάποια κολακεία, θα
μεταπείσουν τον Κύριο των όλων.
Και ο Κύριος ανέχθηκε την μαρτυρία των δαιμόνων, για τον
καταρτισμό αυτών που βρίσκονταν στο πλοίο. Διότι πριν από λίγο, βλέποντας ο
κόσμος τα τόσο μεγάλα θαύματά του στην θάλασσα, έλεγαν μεταξύ τους με απορία:
«ποιος είναι αυτός, που οι άνεμοι και η θάλασσα τον υπακούουν»; Τώρα όμως
έμαθαν ότι είναι «ο Υιός του Θεού του Υψίστου». Διότι πάντοτε, ακόμη και ο
διάβολος, είναι συνεργός στην απόφαση του Θεού, όχι όμως επειδή το θέλει ούτε
αποβλέποντας σ’ αυτό. Γι’ αυτό και κάποιος από τους θεοφόρους λέει, ότι «το
κακό συνεργεί στο αγαθό, όχι με καλή προαίρεση».
Ο δε Κύριος θέλοντας να φανερώσει στους παρόντες ότι ο
διάβολος που τόσον φρίττει ενώπιόν του δεν είναι ένας, αλλά πλήθος πολύ, τον
ρώτησε: «Ποιο είναι το όνομά σου; Εκείνος απάντησε, λεγεών, γιατί είχαν μπει
μέσα του πολλά δαιμόνια». Λένε ορισμένοι ότι το τάγμα του λεγεώνος αποτελείται
από έξι περίπου χιλιάδες.
«Και τον παρακαλούσαν», λέει, «να μη τα διατάξει να πάνε
στην άβυσσο». Βλέπεις ότι είναι ο φόβος, όπως είπαμε παραπάνω, αυτός που τους
ανάγκασε και να προσέλθουν, και να προσπέσουν, και να χρησιμοποιήσουν σχήματα
και λόγια αληθινά και ταπεινότερα. Κοίταξε όμως και την Παντοκρατορική εξουσία
του Κυρίου και Θεού και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού. Πράγματι ο διάβολος και χωρίς
να το θέλει τον ομολόγησε Κύριο και της αβύσσου. Και ποιος είναι αυτός που
επιβλέπει αβύσσους; Βεβαίως αυτός που βρίσκεται στους ουρανούς, αυτός που
περιέχει και κατευθύνει τα πάντα.
Βλέπε δε και ότι το στίφος των δαιμόνων δεν μπορεί να μένει
πουθενά, αν δεν έχει πάρει από αυτόν την άδεια ή την παραχώρηση. Γι’ αυτό και
όταν προστάχθηκε από τον Κύριο να φύγει, αλλά δεν έλαβε εντολή πού να πάει,
καταλήφθηκε από μεγάλη βία, και βρήκε ως καταφύγιο τους χοίρους, οι οποίοι
έβοσκαν στο όρος, ώστε να διαφύγει δι’ αυτών. Αλλά ούτε κατ’ αυτών είχε από
μόνο του την εξουσία, πολύ δε περισσότερο δεν την έχει εναντίον των ανθρώπων.
Διότι, λέει «εκεί κοντά ήταν ένα κοπάδι από πολλούς χοίρους που έβοσκαν στο
βουνό. Και τον παρακαλούσαν να τους επιτρέψει να μπουν σ΄ αυτούς, και τους το
επέτρεψε. Αφού βγήκαν τα δαιμόνια από τον άνθρωπο, μπήκαν στους χοίρους. Και το
κοπάδι όρμησε προς τον γκρεμό και πνίγηκε στη λίμνη». Τα δαιμόνια λοιπόν,
ζητώντας δήθεν πρόφαση φυγής, και έχοντας κακοποιό προαίρεση, ζήτησαν την άδεια
κατά των χοίρων, επειδή ο Σωτήρας τα έδιωχνε από τους ανθρώπους.
Συνειδητοποίησαν ότι την στιγμή εκείνη δεν εδιώκοντο από έναν ή δύο, αλλά δια
του ενός από όλους τους ανθρώπους. Και ο Κύριος τους το επέτρεψε, για να
γνωρίσουμε εμείς από όσα έπαθαν οι χοίροι, ότι ούτε τον άνθρωπο εκείνο θα
λυπόντουσαν να τον καταστρέψουν τελείως, αν δεν αναχαιτίζονταν και πριν αοράτως
από την δύναμη Εκείνου.
«Μόλις είδαν», λέει, «οι βοσκοί τι έγινε, έφυγαν. Και το
είπαν στην πόλη και στην ύπαιθρο το γεγονός». Σκεφθείτε τώρα παρακαλώ τον άσωτο
υιό του Ευαγγελίου, που σώθηκε με την απομάκρυνση από τους χοίρους, για να
καταλάβετε ποιοι ήσαν αυτοί που έβοσκαν τους χοίρους, ή μάλλον ποιοι μοιάζουν
με αυτούς. Πράγματι ο χοιρώδης βίος εξ αιτίας της ακαθαρσίας του, συμβολίζει
κάθε πονηρό πάθος. Και χοίροι είναι κυρίως αυτοί που περιφέρουν τον βρώμικο από
την σάρκα χιτώνα. Προϊστάμενοί τους, ένα είδος βοσκών, είναι εκείνοι που
υπερέχουν από αυτούς στην ηδυπάθεια, και νοιάζονται για την σάρκα και το φαγητό
τους, ώστε με αυτό τον τρόπο να εκπληρώνουν την επιθυμία τους.
Σ’ εμάς όμως δεν επιτρέπει ο χρόνος ούτε, όπως βλέπετε, να
ασχοληθούμε λεπτομερώς με την συνέχεια, ποιά δηλαδή είναι η γύμνωση που
προκαλείται στην ψυχή από την αμαρτία, την οποίαν υποδήλωνε ο δαιμονιζόμενος
εκείνος, και ποιά η διαβίωση στα όρη (διότι, λέει «δε φορούσε ρούχο και δεν
έμενε σε σπίτι, αλλά στα μνήματα») και ποιές οι αλυσίδες, οι χειροπέδες και τα
δεσμά τα οποία εκείνος έσπαζε και έφευγε διωκόμενος.
Ας φύγουμε λοιπόν όλοι μας μακριά, άλλοι από την συμβίωση με
τα κακά, έστω και αν μας φαίνεται ότι υπερτερούμε πολλών στην καταγωγή και στην
δόξα και στην σωματική δύναμη και στον υλικό πλούτο, και άλλοι από την ομοίωση
προς τους χοίρους, έχοντας στο νου μας την λίμνη εκείνη του άσβεστου πυρός,
μέσα στην οποία, αλλοίμονο, θα πέσουν όσοι αμετανόητα υπηρετούν τις προσβολές
των δαιμόνων. Και βλέποντας το βάραθρο στο οποίο γκρεμίζονται όταν πεθαίνουν,
όσοι μέχρι το τέλος τους μοιάζουν ως προς τον τρόπο της ζωής με τους χοίρους,
ας απομακρυνθούμε χωρίς επιστροφή από την πραγματικά βρώμικη ζωή της αμαρτίας.
(Αγ. Γρηγορίου του Παλαμά, ΕΠΕ τομ. 11, σελ. 196-
αποσπάσματα)
https://www.pemptousia.gr/2023/10/i-therapias-tou-demonizomenou-ton-gadarinon-kiriaki-st-louka/
Αν κάθε αρετή μάς βοηθάει να δούμε το Θεό, μία
από αυτές μας βοηθάει κατά τρόπο εξαιρετικό, και αυτή είναι η προσευχή. Όπως
μεταξύ δύο προσώπων ο διάλογος δημιουργεί το πιο μεγάλο πλησίασμα, έτσι και η
προσευχή, η συνομιλία του ανθρώπου με τον Θεό, μας τοποθετεί σε άμεσο και
μεγαλύτερο πλησίασμα του Θεού. Γι’ αυτό η Εκκλησία πλημμύρισε με προσευχές ένα
τόσο μεγάλο μέρος της χριστιανικής ζωής, γι’ αυτό μας προτρέπει να
προσευχόμαστε ακατάπαυστα, ώστε κάθε άνθρωπος να γίνει ένας άνθρωπος προσευχής,
δηλαδή ένας άνθρωπος που δεν προσεύχεται μόνον όταν προσεύχεται, κατά την
έκφραση του αγίου Ιωάννη της Κλίμακος, αλλά ολόκληρη η ζωή του είναι προσευχή.
Πώς πρέπει να γίνεται η αληθινά αδιάλειπτη προσευχή
μάς το είπαν μ’ ένα πλήθος διδασκαλιών οι μεγάλοι άνθρωποι της προσευχής.
Σταματώ μόνο στο σύντομο και πολύ περιεκτικό ορισμό του αγίου Μαξίμου: «Έχει
αδιάλειπτη προσευχή αυτός που ο νους του είναι προσηλωμένος με πολλή ευλάβεια
και πόθο στο Θεό και με την ελπίδα κρέμεται από Εκείνον και εμπιστεύεται
Εκείνον σ’ ό,τι κάνει και σ’ ό,τι του συμβαίνει».
«Με ευλάβεια και πόθο», δηλαδή άπειρη αγάπη στο Θεό,
ώστε να μπορεί να λέει μαζί με τον ψαλμωδό: «εκολλήθη η ψυχή μου οπίσω σου»
(Ψαλμ. 62:9)· έπειτα «με ελπίδα και εμπιστοσύνη» ολοκληρωτική στο Θεό σ’ όλες
τις περιστάσεις της ζωής. Αδιάλειπτη προσευχή επομένως σημαίνει κάτι
περισσότερο από μια ακατάπαυστη εργασία προσευχής, σημαίνει μια προσευχή με
πίστη ισχυρή, με αγάπη απεριόριστη, με το νου προσηλωμένο στο Θεό, με βαθιά
συγκέντρωση στην καρδιά.
* * *
Ο σύνδεσμος της αδιάλειπτης προσευχής με την αίσθηση
της παρουσίας του Θεού είναι πολύ περισσότερο από εμφανής. Και τα δύο
θεμελιώνονται στην πίστη και στην αγάπη του Θεού και βρίσκουν το πλήρωμά τους
το ένα στο άλλο. Διότι το να αισθάνεται κανείς τον Θεό αδιάκοπα παρόντα
σημαίνει το να βρίσκεται σε αδιάλειπτη προσευχή, ενώ η αδιάλειπτη προσευχή
σημαίνει να βρίσκεται ακατάπαυστα μέσα στη παρουσία Του· επειδή «η προσευχή
ανατέλλει από την όραση και αίσθηση της παρουσίας του Θεού και επιπλέον
δυναμώνει αυτή την όραση» (π. Δημ. Στανιλοάε). Όλοι οι άγιοι έζησαν δυνατά την
εμπειρία της παρουσίας του Θεού, και τις αποκαλύψεις και τα θεία οράματα που
είχαν, μόνο μέσα στην κατάσταση της προσευχής τα είχαν.
Η πορεία μπροστά στο Θεό και η προσευχή έχουν βαθιά
επακόλουθα στη ζωή του ανθρώπου. Η προσπάθεια για κάθε καλό έργο, όπως και ο
φόβος και η με προσοχή αποφυγή κάθε αμαρτίας είναι άμεσα επακόλουθα αυτού του
πράγματος.
Γι’ αυτό οι πνευματικοί πατέρες στην προσπάθειά τους
ν’ αποκτήσουν αυτό το λογισμό έκαναν μια αλάνθαστη πνευματική μέθοδο για τη
σωτηρία, όπως λέει και ο Μέγας Αντώνιος· «οπουδήποτε πηγαίνεις, να έχεις
πάντοτε προ οφθαλμών σου τον Θεό και θα σωθείς».
* * *
Κάποιος πάλι που αξιώθηκε να γλυκαθεί απ’ αυτή την
όραση μας προτρέπει θερμά:
«Προσπάθησε –λέει– όλη σου τη ζωή να την αισθάνεσαι
να ξετυλίγεται κάτω από το βλέμμα Του.
»Όταν τον ακούς να ομιλεί στο ιερό Ευαγγέλιο γίνε
όπως τα πλήθη εκείνα που ακούγοντάς τον ξεχνούσαν την πείνα και τη δίψα, ή όπως
η Μαρία, η αδελφή τού Λαζάρου, που εγκαταλείποντας τα πάντα ρουφούσε τα θεία
λόγια καθισμένη κοντά στα πόδια του (Λουκ. 10:40).
»Όταν βαδίζεις στο δρόμο, βλέπε τον να σε συνοδεύει
πλάι σου για να μη σκοντάψεις και η καρδιά σου να φλέγεται περισσότερο από την
καρδιά του Λουκά και του Κλεόπα.
»Όταν ο εχθρός σε στροβιλίζει με τη θύελλα των
πειρασμών, να δεις τον εαυτό σου μέσα στο καράβι που κινδυνεύει να βυθιστεί
μαζί με τους μαθητές και να μην αμφιβάλλεις ότι Εκείνος είναι μπροστά και
ξαφνικά θα ειρηνεύσει τη φουρτούνα και θα φέρει τη γαλήνη.
»Όταν αξιώνεσαι να τον δεχθείς μέσα σου, κατά τη
θεία Κοινωνία, λέγε, όπως ο Ζακχαίος, με βαθιά ταπείνωση και ευγνωμοσύνη· “Πώς
να σε ευχαριστήσω όπως πρέπει, Κύριε, για την τόσο μεγάλη τιμή που μου έκανες,
να εισέλθεις στον οίκο της ψυχής μου;”
»Επίμενε να αισθάνεσαι διαρκώς μέσα στην παρουσία
του, αφού είναι μπροστά μας και δεν είναι δύσκολο να αισθανόμαστε τη παρουσία
του, μόνο να έχουμε καθαρή καρδιά, πίστη και αγάπη».
* * *
Είναι αλήθεια ότι στη ζωή αυτή η αδιάλειπτη προσευχή
δεν είναι ακόμη αδιάλειπτη· και η θέα του Θεού είναι ως «εν εσόπτρω και εν
αινίγματι». Αυτά τα βιώματα είναι ατελή και αποσπασματικά, ακόμη και γι’ αυτούς
που αξιώνονται κατά τρόπο εξαιρετικό να έχουν αυτές τις εμπειρίες. Αλλά αυτά
είναι ένας αρραβώνας μιας καταστάσεως τελείας, όταν θα συναντηθούμε με τον
Κύριο «πρόσωπο προς πρόσωπο», όταν και η θέα και η συνομιλία με Εκείνον θα
είναι χωρίς τέλος, καθώς και η ανέκφραστη απόλαυση των δικαίων.
Από το περιοδικό “Ο ΟΣΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ”, Έκδ. Ι. Μ.
Οσίου Γρηγορίου Αγίου Όρους, τ. 5 (1980), (αποσπάσματα από το άρθρο «Εν τω φωτί
τού προσώπου του Θεού»).
https://www.koinoniaorthodoxias.org/gerontes/i-proseyxi-mas-plisiazei-ston-theo/

Η θέα του Χριστού
Άγιος Ιγνάτιος Μπριαντσανίνωφ
Θέλεις να δεις τον Ιησού Χριστό; «Έλα και δες», λέει
ο απόστολός Του (Ιω. 1:47).
Ο Κύριος υποσχέθηκε στους μαθητές Του ότι θα είναι
μαζί τους παντοτινά «ως τη συντέλεια του κόσμου» (Ματθ. 28:20). Και,
πραγματικά, είναι μαζί τους μέσα στο άγιο Ευαγγέλιο και στα Μυστήρια της
Εκκλησίας. Τον Χριστό δεν Τον βλέπουν όσοι δεν πιστεύουν στο Ευαγγέλιο. Αυτοί
δεν Τον βλέπουν, γιατί είναι τυφλωμένοι από την απιστία.
Θέλεις ν’ ακούσεις τον Χριστό; Σου μιλάει με το
Ευαγγέλιο. Μην περιφρονείς τη σωτήρια φωνή Του. Φύγε μακριά από την αμαρτωλή
ζωή και άκου με προσοχή τη διδασκαλία Του, που είναι η αιώνια ζωή.
Θέλεις να σου φανερωθεί ο Χριστός; Ο Ίδιος σε
διδάσκει πώς θα το πετύχεις: «Όποιος κρατά τις εντολές μου και τις εκτελεί,
αυτός με αγαπά· κι αυτός που με αγαπά, θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, κι εγώ
θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου» (Ιω. 14:21).
* * *
Φυλάξου από τη φαντασία σου, που μπορεί να σου
δημιουργήσει την εντύπωση ότι βλέπεις τον Ιησού Χριστό, ότι Τον αγγίζεις, ότι
Τον αγκαλιάζεις. Δεν πρόκειται παρά για μια ολέθρια αυταπάτη, ένα μάταιο
παιχνίδι υπερηφάνειας, επάρσεως, αλαζονείας ή, όπως ονομάζεται από τους
ασκητικούς συγγραφείς, οιήσεως.
Αν τηρείς τις εντολές του Κυρίου, με τρόπο θαυμαστό
θα δεις τον Κύριο μέσα σου, όπως Τον έβλεπε ο απόστολος Παύλος και όπως ζητούσε
να Τον βλέπουν και οι άλλοι χριστιανοί, θεωρώντας πως όσοι δεν το είχαν
κατορθώσει, δεν είχαν φτάσει στην κατάσταση που έπρεπε ως χριστιανοί.
Αν ζεις ζωή αμαρτωλή, αν ικανοποιείσαι με τα πάθη
σου και συνάμα νομίζεις ότι αγαπάς τον Χριστό, ο αιώνιος μαθητής του Κυρίου,
αυτός που στο Μυστικό Δείπνο έγειρε στο στήθος Του, θα σου καταλογίσει πλάνη
και θα σε διαψεύσει. Γράφει: «Όποιος λέει, “Τον γνώρισα”, δεν τηρεί όμως τις
εντολές Του, είναι ψεύτης· δεν λέει την αλήθεια. Όποιος, απεναντίας, υπακούει
στον λόγο Του, αυτός ασφαλώς αγαπά τον Θεό μ’ όλη του την καρδιά» (Ιω 2:4-5).
Αν κάνεις το αμαρτωλό σου θέλημα, καταπατώντας έτσι
τις ευαγγελικές εντολές, τότε ο Κύριος θα σε συναριθμήσει ανάμεσα σ’ εκείνους
που δεν Τον αγαπούν. «Αυτός που δεν με αγαπά», λέει, «δεν ακολουθεί τα λόγια
μου» (Ιω. 14:24).
Εξέτασε με επιμέλεια τα ενδύματά σου. Μη Βιάζεσαι να
πας στο γάμο του Υιού του Θεού φορώντας σαν ασύνετος βρωμερά παλιοκούρελα,
μολονότι είσαι καλεσμένος σ’ αυτό το γάμο όπως κάθε χριστιανός. Ο Βασιλιάς του
ουρανού έχει υπηρέτες, που θα σου δέσουν τα πόδια και τα χέρια και θα σε
πετάξουν έξω, στο σκοτάδι, μακριά από τον Θεό (Ματθ. 22:11-13). Οι δαίμονες
είναι οι υπηρέτες στους οποίους θα παραδοθεί ο αδιάντροπος αναζητητής της
αγάπης και άλλων υψηλών πνευματικών καταστάσεων, που δεν καθαρίστηκε με τη μετάνοια,
αλλά φούσκωσε από οίηση και υψηλοφροσύνη. Σκοτάδι είναι η τύφλωση του πνεύματος
του ανθρώπου από την εμπάθεια και τη σαρκικότητα. Όποιος βρίσκεται σ’ αυτή την
κατάσταση, έχει χάσει την πνευματική του ελευθερία, είναι δούλος της αμαρτίας
και των πονηρών πνευμάτων. Το δέσιμο των ποδιών και των χεριών σημαίνει την
απώλεια της ικανότητας για θεάρεστη ζωή και πνευματική προκοπή. Απ’ αυτή την
τραγική κατάσταση απελευθερώνεται ο άνθρωπος, αv, αφού παραδεχθεί και απορρίψει
την πλάνη του, μπει στο σωτήριο στάδιο της μετάνοιας.
Δύσκολη είναι η έξοδος από την πλάνη. Φρουρά
στέκεται στην πόρτα, πόρτα ασφαλισμένη με μεγάλη κλειδαριά κι αμπάρες, πόρτα
σφραγισμένη με τη σφραγίδα την άσπαστη του άδη. Κλειδαριά κι αμπάρες είναι η
υπερηφάνεια, που βρίσκεται βαθιά κρυμμένη στη καρδιά του ανθρώπου, η κενοδοξία,
που αποτελεί το κίνητρο κάθε δραστηριότητας του, η υποκρισία και η πονηριά, με
τις οποίες κατορθώνει να βάλει τη μάσκα των καλών προθέσεων, της
ταπεινοφροσύνης και της αγιότητας, σκεπάζοντας την υπερηφάνεια και την
κενοδοξία του. Σφραγίδα άσπαστη, πάλι, είναι η αποδοχή των ενεργειών της πλάνης
ως ενεργειών θείων και ευλογημένων.
Μπορεί, άραγε, ο άνθρωπος που βρίσκεται σε πλάνη,
στην περιοχή του ψεύδους και της απάτης, να γίνει τηρητής των εντολών του
Χριστού, που είναι η αλήθεια από την Αλήθεια; Όποιος δέχεται το ψεύδος, όποιος
ευχαριστιέται με το ψεύδος, όποιος ταυτίζεται με το ψεύδος, όποιος ενώνεται με
το πνεύμα του ψεύδους, μπορεί να αγαπήσει την αλήθεια; Όχι, θα τη μισήσει, θα
γίνει φανατικός εχθρός και διώκτης της.
Τι θα κάνετε εσείς, δύστυχοι ονειροπόλοι, που
νομίζατε ότι περάσατε όλη την επίγεια ζωή σας στην αγκαλιά του Θεού, όταν
κεραυνόπληκτοι θ’ ακούσετε την απόφαση του Σωτήρα, «Ποτέ δεν σας ήξερα· φύγετε
μακριά μου, εσείς που αντιστρατεύεστε τον νόμο του Θεού» (Ματθ. 7:23);
Φίλε μου αληθινέ, πήγαινε στον Κύριο Ιησού Χριστό.
Πλησίασε Τον από τον δρόμο των ευαγγελικών εντολών. Γνώρισε Τον μέσα σ’ αυτές.
Με την τήρησή τους φανέρωσε και απόδειξε την αγάπη σου σ’ Εκείνον. Ο Ίδιος τότε
θα σου αποκαλύψει τον εαυτό Του και θα πλημμυρίσει την καρδιά σου από
ανέκφραστη αγάπη, την αγάπη του Θεού. Η αγάπη αυτή δεν προέρχεται από σένα, τον
πεσμένο άνθρωπο, αλλά αποτελεί δώρο του Αγίου Πνεύματος. Το δίνει ο μοναδικός
αληθινός Θεός στα «δοχεία» που καθαρίστηκαν με τη μετάνοια και στολίστηκαν με
την ταπείνωση και τη σωφροσύνη.
Να εμπιστεύεσαι τη ζωή σου και την ψυχή σου στο
Κύριο, τον παντοδύναμο και πανάγαθο, όχι στον εαυτό σου, τον αδύναμο και
αμαρτωλό. Έτσι θα είσαι ασφαλής. Ο Κύριος είναι ο δημιουργός σου. Μετά τη
θλιβερή πτώση σου, Εκείνος ενανθρώπησε για σένα, καταδικάστηκε για σένα, έχυσε
το αίμα Του για σένα. Μα και τι δεν θα κάνει ακόμα για σένα! Ετοιμάσου να
δεχθείς τα δώρα Του, καθαρίζοντας την ψυχή σου. Αυτό είναι το δικό σου έργο.
Αμήν.
Από το βιβλίο: Αγίου Ιγνατίου Μπριαντσανίνωφ,
Επισκόπου Καυκάσου και Μαύρης Θάλασσας, Έργα 1. Ασκητικές εμπειρίες Α’. Ιερά
Μονή Παρακλήτου, Ωρωπός Αττικής 2009, σελ. 114.