ΤΙ ΞΕΡΕΙΣ ΕΣΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΙΚΟΝΕΣ; (ΜΕΡΟΣ Α)

Ποιά διαφορά ἔχει τό εἴδωλο ἀπό τήν εἰκόνα;

Ἡ βασική διαφορά τοῦ εἰδώλου ἀπό τήν εἰκόνα ἔγκειται σ᾿ αὐτό πού ὑπογραμμίζει ὁ ἅγιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης, ὅτι ἡ εἰκόνα εἶναι «ὁμοίωση» μέ τό ὑπαρκτό, ἐνῶ τό εἴδωλο εἶναι «ὁμοίωση» μέ τό ἀνύπαρκτο. Ἑπομένως εἶναι πλάσμα, φαντασία, ἀπάτης ὁμοίωμα. «…ψεύδους καί ἀπάτης ὁμοίωμα…, ψευδές τό εἴδωλον ἀνειποῦσιν μίμημα· τήν δ᾿ αὖ εἰκόνα, τοῦ ἀληθοῦς ἀφομοίωμα». Δηλαδή, μέ ἄλλα λόγια, τό ἀρχέτυπο τοῦ εἰδώλου εἶναι ἀνύπαρκτο, εἶναι φανταστικό εἴδωλο, δέν εἶναι πραγματικό πρόσωπο, ἐνῶ ἡ εἰκόνα ἔχει συγκεκριμένο ὑπαρκτό ἀρχέτυπο, εἶναι ὁμοίωμα τοῦ ἀληθινοῦ καί ὑπάρχοντας Θεοῦ. Ἡ εἰκόνα ἀπεικονίζει αὐτό πού ὑπάρχει πραγματικά, ἐνῶ τό εἴδωλο δέν ἔχει μιά τέτοια δυνατότητα, δηλαδή δέν ἀπεικονίζει μιά πραγματική Θεότητα. Ἐνῶ π.χ. ἡ εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ ἀπεικονίζει τό πρωτότυπο, τόν Σαρκωμένο Υἱό καί Λόγο τοῦ Θεοῦ, τό ἄγαλμα τοῦ Δία τί ἀπεικονίζει; Ἕνα ξόανο πού λατρεύεται καθεαυτό.

Γι᾿ αὐτό τό λόγο τά εἴδωλα ἀπαγορεύονται ἀπό τό Νόμο τοῦ Μωυσῆ στήν Παλαιά Διαθήκη. Μετά τή Σάρκωση ὅμως τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ ἔχουμε τή δυνατότητα τῆς περιγραφῆς Του. Ἡ εἰκόνα τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ δέν ἀποτελεῖ εἰδωλική κατασκευή, ἀλλά ἀπόδειξη καί ὁμολογία τῆς ἐνανθρωπήσεώς Του. Ἄν ἐπιχειροῦσε νά περιγράψει κανείς σέ εἰκόνα τόν Υἱό καί Λόγο τοῦ Θεοῦ, πρίν ἀπό τή Σάρκωσή Του, κάτι τέτοιο θά ἀποδεικνυόταν, «ὄχι μόνον φαῦλον, ἀλλά καί ἔκτοπον, τόν μή Σαρκωθέντα Λόγον σάρκα τοπάζειν». Καί αὐτό διότι ἐφόσον δέν ὑπῆρχε πρωτότυπο, θά ἐλεγχόταν ἡ πράξη του αὐτή ἀπό τό Νόμο τοῦ Θεοῦ πού λέει: «Τίνι ὁμοιώματι, ὁμοιώσατέ με»; (Ἡσ. 40, 18). Ἀλλά οἱ εἰκόνες τῆς Ἐκκλησίας μας, τῆς Θεοτόκου καί τῶν Ἁγίων, ἀποτελοῦν ἀπεικονίσεις πραγματικῶν ἱστορικῶν προσώπων, τά ὁποῖα βρίσκονται σέ ἄμεση σχέση, προσωπική καί οὐσιαστική, σχέση κοινωνίας μέ τόν Ἕνα καί Μόνο ἀληθινό Θεό.

Εἴπατε ὅτι τά εἴδωλα ἀπαγορεύονται ἀπό τό Νόμο τοῦ Μωυσῆ στήν Παλαιά Διαθήκη.

 Πῶς ὅμως ὁ Θεός φαίνεται νά ἐπιτρέπει τήν κατασκευή δυό γλυπτῶν ἀνθρωπόμορφων Χερουβίμ καί τήν τοποθέτησή τους στή σκηνή τοῦ Μαρτυρίου; Δέν ἦταν αὐτά εἴδωλα;

Τά ἀνθρωπόμορφα Χερουβίμ πού κατασκευάστηκαν καί τοποθετήθηκαν ἐπάνω στή σκηνή τοῦ Μαρτυρίου δέν ἦταν εἴδωλα, δηλαδή ἀπεικονίσεις φανταστικῶν ὁμοιωμάτων μέ ἀνύπαρκτο ἀρχέτυπο, ἀλλά ἀπεικονίσεις ἀσωμάτων Ἀγγέλων, ἔτσι ὅπως εἶχαν ἐμφανιστεῖ στούς πατριάρχες τοῦ Ἰσραήλ (Γεν. 3, 24. 16, 11. 19, 1. Ἑβρ. 1, 14). Ὁ ἅγιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης καί ὅλοι οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ὀνομάζουν τά ὁμοιώματα αὐτά «ἐκτυπώματα» καί «μορφώματα» καί τονίζουν ὅτι ὁ Ἴδιος ὁ Θεός φαίνεται νά ἐπιτρέπει τήν κατασκευή τῶν ἱερῶν αὐτῶν συμβόλων, δηλαδή τά ὁμοιώματα τῶν Χερουβίμ ἤ τήν Κιβωτό ἤ τή σκηνή τοῦ Μαρτυρίου κ.λ.π. Διότι τά ἱερά αὐτά σύμβολα παιδαγωγοῦσαν τόν περιούσιο λαό τοῦ Ἰσραήλ ὥστε νά συνειδητοποιεῖ ἀφ᾿ ἑνός τή διαρκή παρουσία τοῦ Θεοῦ στή ζωή του καί ἀφ᾿ ἑτέρου τό χρέος του στό νά ἀποδίδει λατρεία πρός τόν Ἕνα καί Μόνο ἀληθινό Θεό. Ὁ ἅγιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης ἀναφέρεται στά «ἐκτυπώματα» αὐτά καί λέει ὅτι γιά τόν παιδαγωγούμενο ἄνθρωπο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἦταν ἱερά σύμβολα, τά ὁποῖα «ἤ εἰς τύπον Χριστοῦ αἰνιγματωδῶς παραλαμβάνεται» (χάλκινος ὄφις) ἤ γενικῶς ἀποτελοῦν «προχάραγμα ἐναργές… τῆς ἐν πνεύματι λατρείας». Καί σέ ἄλλο σημεῖο: «Δι᾿ ἐκτυπωμάτων καί μορφωμάτων τινων συμβολικῶς ἀνάγεσθαι τόν Ἰσραήλ, ἐπί τήν τοῦ Ἑνός Θεοῦ, ὡς ἐφικτόν θεωρίαν καί λατρείαν».

Μποροῦμε νά ποῦμε ὅτι ὁ Μωσαϊκός Νόμος ἦταν ἀποτρεπτικός κάθε ἀπόπειρας ἐξεικονίσεως τοῦ Θεοῦ ὅπως ὑποστήριζαν οἱ εἰκονομάχοι;

Ναί, βέβαια, ἦταν ἀποτρεπτικός. Ὑπῆρχε ἀπόλυτος περιορισμός γιά τήν κατασκευή οἱουδήποτε ὁμοιώματος καί οἱασδήποτε ἐξεικονίσεως. «Οὐ ποιήσεις σεαυτῷ εἴδωλον οὐδέ παντός ὁμοίωμα, ὅσα ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω καί ὅσα ἐν τῇ γῇ κάτω καί ὅσα ἐν τοῖς ὕδασι, ὑποκάτω τῆς γῆς. Οὐ προσκυνήσεις αὐτοῖς οὐδέ μή λατρεύσεις αὐτοῖς» (Ἐξ. 20, 1-6. Λευιτ. 26, 1. Δευτ. 4, 16-19). Παρά ταῦτα οἱ Ἰσραηλίτες ἀθέτησαν ἐπανειλημμένα τίς ἀπαγορεύσεις αὐτές τοῦ Θεοῦ, πού τούς δόθηκαν μέσω τοῦ Μωυσῆ καί «ὠλίσθησαν», γλίστρησαν πρός τήν εἰδωλολατρεία.

Δηλαδή στήν Παλαιά Διαθήκη λείπει ἐντελῶς ὁ εἰκονισμός τοῦ Θείου;

Στήν Παλαιά Διαθήκη δέν ἔχουμε πλήρη ἀπουσία τοῦ εἰκονισμοῦ τοῦ Θεοῦ, παρόλο πού οἱ Μωσαϊκοί κώδικες εἶναι γεμάτοι ἀπαγορεύσεις γιά οἱανδήποτε ἐξεικόνισή του. Ἀντίθετα, ἄν μελετήσουμε βαθύτερα, θά δοῦμε ὅτι ἡ Παλαιά Διαθήκη εἶναι γεμάτη ἀπό εἰκονολογικά στοιχεῖα, εἶναι ἕνα βιβλίο κατεξοχήν εἰκονολογικό. Ἡ ἀπαγόρευση τῆς ἐξεικονίσεως, ὅπως ἀφήσαμε νά ἐννοηθεῖ καί στήν προηγούμενη ἀπόκριση, γινόταν γιά λόγους παιδαγωγικούς πρός ἕνα λαό ἀνώριμο πνευματικά πού εἶχε ροπή πρός τήν ἀποστασία ἀπό τό Νόμο τοῦ Θεοῦ, ἕνα λαό «εὐόλισθον» πρός τήν εἰδωλολατρεία. Γιά νά προφυλάξει λοιπόν ὁ Θεός τό λαό Του ἀπό τέτοια ἀποστασία, ἀπό τό μεγάλο πειρασμό τῆς εἰδωλολατρείας, δίνει τήν ἐντολή μέσω τοῦ Μωυσῆ νά μήν ἐξεικονίζει μέ ὁποιονδήποτε τρόπο τό πρόσωπό Του.

Ἔτσι ὁ παιδαγωγούμενος λαός συνειδητοποιοῦσε σιγά-σιγά τήν ἀπόλυτη ὑπερβατικότητα τοῦ Θεοῦ. Ἄλλωστε «Τόν Θεόν οὐδείς ἑώρακε πώποτε»! Πῶς ἦταν δυνατόν νά ἐξεικονισθεῖ; Ἀφοῦ εἰσῆλθε ὅμως ὁ Χριστός στόν κόσμο καί «ἑωράκαμεν Αὐτόν καί ἐψηλαφήσαμεν», ὁ Θεός πλέον «ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ», μποροῦσε νά ἐξεικονισθεῖ. Διότι ὁ Χριστός εἶναι «ἡ ἀπαράλλακτη εἰκόνα» τοῦ Θεοῦ-Πατέρα. «Ὁ ἑωρακώς ἐμέ, ἑώρακε καί τόν Πατέρα» (Ἰωάν. 14, 9), μᾶς λέει ὁ Ἴδιος ὁ Ἰησοῦς.

Τί σημαίνει αὐτό πού εἴπατε ὅτι ἡ Παλαιά Διαθήκη εἶναι ἕνα βιβλίο κατεξοχήν εἰκονολογικό;

Ἡ Παλαιά Διαθήκη εἶναι κατάμεστη ἀπό εἰκονικές παρομοιώσεις καί προτυπώσεις, ἀλλά καί παραστατικές ἐξεικονίσεις γεγονότων τῆς θείας Οἰκονομίας, ἡ πραγματοποίηση τῶν ὁποίων ἔλαβε χώρα στήν Καινή Διαθήκη, στούς χρόνους τῆς ἐπίγειας Παρουσίας τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Τέτοιες προτυπώσεις εἶναι: «Ἡ φλεγομένη καί μή καιομένη βάτος», πού προεικονίζει τήν ἀειπαρθενία τῆς Θεοτόκου. Ἡ τριήμερη παραμονή τοῦ Ἰωνᾶ στήν κοιλιά τοῦ κήτους, πού προεικονίζει τήν τριήμερη ταφή τοῦ Κυρίου. Ἡ κιβωτός τοῦ Νῶε ὡς προεικόνιση τῆς Ἐκκλησίας. Ὁ Μωσαϊκός Νόμος ὡς προεικόνιση τοῦ Εὐαγγελίου κ.λ.π. Ὁ Νόμος τοῦ Μωυσῆ προεικονίζει τό Εὐαγγέλιο, ὁ Χριστός εἶναι εἰκόνα τοῦ Πατέρα, ὁ ἄνθρωπος εἶναι εἰκόνα τοῦ Θεοῦ, οἱ Ἅγιοι εἰκόνες τοῦ Χριστοῦ. Ὁ Ναός εἶναι εἰκόνα τοῦ οὐρανοῦ, ἡ Θ. Λειτουργία τῆς οὐράνιας Λειτουργίας. Τό καθετί δηλαδή εἶναι εἰκόνα κάποιου ἄλλου; Τότε ὁ ὄρος «εἰκόνα» ἀποκτᾶ μεγάλο εὖρος καί σημασία. Ὁ Ἰάκωβος Μάινας στό ἄρθρο του «Ἡ καινή γλώσσα τῶν εἰκόνων», μᾶς ἀναλύει καίρια αὐτό τό σημεῖο: «Ἡ εἰκόνα», λέει, «γιά τήν ὀρθοδοξία, εἶναι τρόπος καί στάση ζωῆς, ἦθος καί ὕφος καί οὐσιώδης διάσταση τῆς ἀλήθειάς της, σημεῖο ἀπό τά καίρια τῆς διδασκαλίας της καί τῆς θεολογίας της καί ἴσως συνιστᾶ τό ἐνδότερο σημεῖο τοῦ εἶναι της. Αὐτό ἀποκαλύπτουν τά θέματα καί τά στοιχεῖα τῆς ζωῆς της καί τῆς σκέψεώς της: Ἡ Ἀνάσταση, ἡ Μεταμόρφωση, ὁ Χριστός ὡς εἰκόνα καί ἀπαύγασμα τοῦ Πατέρα, ὁ ἄνθρωπος ὡς εἰκόνα τοῦ Θεοῦ, οἱ Ἅγιοι ὡς εἰκόνες τοῦ Χριστοῦ, ἡ Ἐκκλησία ὡς εἰκόνα τῆς Ἁγίας Τριάδος, ἡ Λειτουργία, ὁ ὀρθόδοξος μοναχισμός μέ τή θεωρία τοῦ ἀκτίστου φωτός. Τό καθετί κρύβει τό θέμα τῆς εἰκόνας. Ὅλα ὑπάρχουν καί βιώνονται, ὄχι καθεαυτά, ἀλλά ὡς διάβαση, ἀναγωγή, πέρασμα, Πάσχα. Τό καθετί βρίσκει τόν ἑαυτό του μέσα στό ἄλλο, κατά τό λόγο τοῦ Κυρίου, ” ὁ ἑωρακώς ἐμέ ἑώρακε καί τόν Πατέρα” . Τό καθετί δέν ἀναπαύεται στόν ἑαυτό του, ἀλλά ὁδεύει, διαβαίνει πρός τό πρωτότυπο. Αὐτή ἡ διάβαση εἶναι ἡ οὐσία τῆς ἀλήθειας τῆς εἰκόνας ἀλλά καί τῆς ὀρθοδοξίας».

 Συμπέρασμα: Μέ τόν ὅρο «εἰκόνα» στήν ὀρθοδοξία δέν ἀναφερόμαστε σ᾿ ἕνα στατικό φαινόμενο, ἀλλά σέ μιά προσωπική κλήση καί ἐνέργεια, σέ μιά διάβαση γιά ὑπαρκτική καθολική θέαση τῆς ἀλήθειας στήν ὁποία μᾶς ὁδηγεῖ ἡ εἰκόνα. Στή Χριστοποίησή μας, στήν εἰκονοποίησή μας, στήν ἀποκάλυψη τῆς ἀλήθειας.

Τότε γιατί οἱ εἰκονομάχοι μάχονται τίς εἰκόνες καί χύθηκε τόσο αἷμα στήν Ἐκκλησία;

Ἡ εἰκονομαχία (726-843) εἶναι σύνθετο ἱστορικό γεγονός, μιά αἵρεση πού δέν ἔχει μελετηθεῖ ἀρκετά. Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, ὁ ἅγιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης καί ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, εἶναι κυρίως ἐκεῖνοι πού ἀσχολήθηκαν μέ τά θεολογικά θέματα τῆς εἰκονομαχίας. Οἱ ἀπαντήσεις πού ἔδωσαν στερέωσαν καί θεμελίωσαν μιά γιά πάντα τή θέση τῶν ἁγίων εἰκόνων στήν ὀρθόδοξη Ἐκκλησία.

Οἱ εἰκονομάχοι ἀρχικά, ξεκινώντας ἀπό τήν ἀπαγόρευση τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης γιά κάθε εἴδους ἐξεικονισμό τοῦ Θείου, κατηγοροῦσαν τούς πιστούς ὀρθόδοξους ὡς εἰδωλολάτρες, διότι λάτρευαν, καθώς ἔλεγαν, σανίδες, πέτρες καί τοίχους. Αὐτό ὅμως ἦταν μόνο πρόφαση. Τό κύριο πρόβλημα τῶν εἰκονομάχων ἦταν ὅτι δέν μποροῦσαν νά κατανοήσουν καί νά περιλάβει ὁ νοῦς τους τό γεγονός τῆς σαρκώσεως τοῦ Θεοῦ-Λόγου. Τό ὅτι ὁ Θεός ἔγινε ἄνθρωπος «ἵνα τόν ἄνθρωπον Θεόν ποιήσῃ». Τό σκάνδαλο τῆς Σαρκώσεως, αὐτό τό φοβερό γεγονός, ἦταν τό πρόβλημα τῶν εἰκονομάχων. Μή μπορώντας λοιπόν νά ἀποδεχτοῦν ὅτι ὁ Θεός ἦλθε στόν κόσμο «ἐν σαρκί», ἔφτασαν σ᾿ αὐτή τήν ἀκραία εἰκονοκλαστική τοποθέτησή τους. Διότι ἡ εἰκόνα εἶναι τεκμήριο, ἀπόδειξη, τῆς σαρκώσεως τοῦ Θεοῦ. Ἀρνούμενοι λοιπόν τίς εἰκόνες, ἀρνοῦνται τή Σάρκωση τοῦ δευτέρου Προσώπου τῆς Ἁγίας Τριάδος. Καί ἀρνούμενοι τή σάρκωση, ἀπέρριπταν καί τό ὅλο μυστήριο τῆς θείας Οἰκονομίας.

Γι᾿ αὐτό καί οἱ Πατέρες ἀντέταξαν σθεναρή ἀντίσταση, ἀναπτύσσοντας μιά βαθιά θεολογία καί ἀπολογητική πάνω στό θέμα τῶν ἱερῶν εἰκόνων πού καταδεικνύει ὅτι ἡ θέση καί ἡ τιμή πού ἀπονέμει ἡ ὀρθόδοξη Ἑκκλησία στήν εἰκόνα, δέν ἀποτελεῖ ὀπισθοδρόμηση στήν εἰδωλολατρεία, ἀλλά εἶναι ἀκριβῶς μιά ἔμπρακτη ὁμολογία τοῦ ὅτι «ὁ Λόγος ἐν σαρκί ἐγένετο», τοῦ ὅτι ὁ Θεός ἔγινε «τέλειος ἄνθρωπος ἐν ὅλῃ θεότητι καί τέλειος Θεός ἐν ὅλῃ ἀνθρωπότητι». «Προσέλαβε, ἐκάλλυνε καί ἔσωσε τήν ἀμαυρωθεῖσαν» στόν ἄνθρωπο «εἰκόνα τοῦ Θεοῦ» καί «τῷ θείῳ κάλλει συγκατέμιξε» (Συνοδικόν Ὀρθοδοξίας).

Μέ τό «συγκατέμιξε» ἐννοοῦν οἱ ἅγιοι Πατέρες τή θέωσή μας καί τή σωτηρία μας: «Ἀφ᾿ οὗ ἡ θεότης τῇ ἡμετέρᾳ φύσει συνεκράθη, οἷόν τι ζῳοποιόν καί σωτήριον φάρμακον, ἐδοξάσθη ἡ φύσις ἡμῶν καί πρός σωτηρίαν μετεστοιχειώθη. Δηλαδή, ἀφοῦ ἡ θεότητα ἔγινε ἕνα κράμα μέ τή δική μας ἀνθρώπινη φύση, σάν μέ κάποιο ζωοποιό καί σωτήριο φάρμακο, δοξάστηκε ἡ φύση μας καί μεταστοιχειώθηκε πρός ἀφθαρσία.

Ποιές εἶναι οἱ πηγές τῆς θεολογίας τῆς εἰκόνας;

Πηγές ἀνεξάντλητες γιά τή θεολογία τῆς εἰκόνας ἀποτελοῦν: 1) Ἡ Καινή Διαθήκη (Ἀπ. Παῦλος). 2) Οἱ Καππαδόκες Πατέρες (κυρίως ὁ Μ. Βασίλειος, στόν ὁποῖο στηρίζονται οἱ Πατέρες πού ἔζησαν τήν εἰκονομαχική περίοδο). 3) Ἡ Δ́ Οἰκουμενική Σύνοδος πού ἀσχολήθηκε κυρίως μέ τό Χριστολογικό δόγμα. 4) Ὀ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός. 5) Ὁ ἅγιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης. 6) Ἡ Ζ ́́ Οἰκουμενική Σύνοδος πού ἔγινε τό 787 μ.Χ. στή Νίκαια.

Ποῦ γίνεται μνεία στήν Καινή Διαθήκη γιά τό θέμα τῶν εἰκόνων;

Δέν γίνεται ἄμεση μνεία γιά τό θέμα τῶν εἰκόνων στήν Καινή Διαθήκη. Ἄν γινόταν ἄμεση ἀναφορά, λέει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, οἱ ἄνθρωποι θά θεοποιοῦσαν τίς εἰκόνες. Δέν ἀναφέρεται λοιπόν ἄμεσα τό θέμα τῶν εἰκόνων στήν Καινή Διαθήκη, ἀλλά βρίσκουμε σαφῶς χωρία στά ὁποῖα ἀναφέρεται ἡ «εἰκονική» σχέση τοῦ Χριστοῦ Υἱοῦ πρός τόν Πατέρα: «Ὁ ἑωρακώς ἐμέ ἑώρακε καί τόν Πατέρα» (Ἰωάν. 14, 9). Ὁ δέ ἀπ. Παῦλος λέει: «Χριστός ἐστι εἰκών Θεοῦ τοῦ ἀοράτου» (Κολ. 1, 15).

Ποιό ἦταν τό κύριο πρόβλημα τῶν εἰκονομάχων πού δέν τούς ἐπέτρεπε νά ἀποδεχτοῦν τίς εἰκόνες;

Ὁ ὅρος «εἰκόνα» εἶχε κατανοηθεῖ ἐντελῶς λανθασμένα ἀπό τούς εἰκονομάχους. Δηλαδή οἱ εἰκονομάχοι διατείνονταν ὅτι «μιά πραγματική εἰκόνα πρέπει νά εἶναι τῆς ἴδιας φύσης μέ τό ἀναπαριστώμενο, πρέπει νά εἶναι ὁμοούσια μέ αὐτό», διαφορετικά εἶναι εἴδωλο.

Γι᾿ αὐτό τό λόγο ὑποστήριζαν ὅτι ἀληθινή εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ εἶναι μόνο ἡ Θεία Εὐχαριστία. Γιά τούς Ὀρθόδοξους ὅμως «τά Τίμια Δῶρα δέν μποροῦν νά ἀναγνωρισθοῦν σάν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ, γιατί ἀκριβῶς εἶναι ταυτόσημα μέ Αὐτόν πού εἶναι τό Πρωτότυπό τους. Ἡ μετουσίωση τῶν Τιμίων Δώρων δέν τά μεταβάλλει σέ εἰκόνα, ἀλλά σέ Τίμιον Σῶμα καί Τίμιον Αἷμα τοῦ Χριστοῦ». Οἱ θέσεις αὐτές τῶν εἰκονομάχων ἦταν ἀκατανόητες καί ἀπαράδεκτες γιά τό πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας.

 Γι᾿ αὐτό, μέ πρωτοπόρους τούς μαχητικούς Πατέρες, ἅγιο Ἰωάννη Δαμασκηνό καί Θεόδωρο Στουδίτη, ἀγωνίστηκε γιά τό ὀρθόδοξο δόγμα. Οἱ Πατέρες αὐτοί ἄνοιξαν βαθύτατο θεολογικό διάλογο μέ τούς αἱρετικούς καί μᾶς ἔδωσαν τίς ὀρθόδοξες θέσεις στίς ὁποῖες στηρίζεται σήμερα ἡ Ὀρθοδοξία ὅσον ἀφορᾶ τό θέμα τῶν εἰκόνων.

Ποιά εἶναι ἡ θέση τῶν ὀρθοδόξων γιά τή σχέση εἰκόνας καί πρωτοτύπου;

Γιά τούς ὀρθόδοξους ἡ εἰκόνα βέβαια δέν εἶναι ταυτόσημη μέ τό πρωτότυπό της, δέν εἶναι ὁμοούσια. Ἄλλωστε ἡ ἔννοια τῆς λέξεως «εἰκών» αὐτό δείχνει. «Ἄλλο γάρ ἐστι εἰκών καί ἄλλο τό εἰκονιζόμενον», λέει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός. Ἐνῶ ὁ ἅγιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης ὀνομάζει τό πρωτότυπο «ἀρχέτυπον», «σφραγίδα» καί ἡ εἰκόνα ἑρμηνεύεται ὡς «παράγωγον», «ἐκτύπωμα», «ἀποσφράγισμα». Ὑποστηρίζει μάλιστα ὅτι τό πρωτότυπο καί ἡ εἰκόνα δέν εἶναι δυνατόν νά ταυτίζονται, διότι πρόκειται γιά δύο παράγοντες, ὅπου ὁ ἕνας -τό πρωτότυπο-ἐπέχει λόγο αἰτίου καί ὁ ἄλλος -ἡ εἰκόνα -ἐπέχει λόγο αἰτιατοῦ. Εἶναι δύο πραγματικότητες πού διακρίνονται μεταξύ τους, ἀλλά εἶναι συγχρόνως ἀδιάσπαστα ἑνωμένες.

Ἐπίσης ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος ἀναφέρει ὅτι ἡ φύση τῆς εἰκόνας εἶναι νά ὑπάρχει ὡς «μίμημα τοῦ πρωτοτύπου». Ἔτσι μποροῦμε πιό εὔκολα νά ἐννοήσουμε ὅτι ἡ «μίμηση» ὡς ἰδίωμα τῆς εἰκόνας, δηλώνει συγχρόνως τήν ὁμοιότητά της μέ τό πρωτότυπο ὡς πρός τή μορφή, ἀλλά καί τή διαφορά της ὡς πρός τή φύση, τήν οὐσία της, μέ τό πρωτότυπο. Ὁ δέ ἅγιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης λέει: «Οὐκ ἄν μανείη ἄν τις τοσοῦτον, σκιάν τε καί ἀλήθειαν, ἀρχέτυπον καί παράγωγον, αἴτιόν τε καί αἰτιατόν, ταὐτόν ὑπολαμβάνειν κατ᾿ οὐσίαν». Δηλαδή, μέ ἁπλά λόγια, καί ὁ ἅγιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης ὑποστηρίζει τήν ἴδια θέση καί λέει: Σίγουρα, θά ᾿ναι τρελλός ὅποιος ταυτίζει τή σκιά μέ τήν ἀλήθεια, τό ἀρχέτυπο μέ τό παράγωγο, τό αἴτιο μέ τό αἰτιατό.

Ἑπομένως ἄλλη εἶναι ἡ οὐσία τοῦ πρωτοτύπου, «ἀρχετύπου» καί ἄλλη τοῦ ἐκτυπώματος, τῆς εἰκόνας. Μάλιστα, γιά νά μᾶς κάνει σαφέστερη τή διάκριση μεταξύ εἰκόνας καί πρωτοτύπου, μᾶς φέρνει τό παράδειγμα τοῦ καθρέφτη. Πάνω στόν καθρέφτη διαγράφεται τό ὁμοίωμα τοῦ προσώπου πού καθρεφτίζεται. Τό ὁμοίωμα αὐτό φυσικά ἔχει ἐντελῶς διαφορετική οὐσία ἀπό τό πρωτότυπο, τό πρόσωπο δηλαδή πού καθρεφτίζεται. Δέν ἔχει κοινή τήν ὕλη καί τήν οὐσία τό πρωτότυπο μέ τό ὁμοίωμα.

Ἀπ᾿ ὅλα αὐτά βγαίνει τό συμπέρασμα ὅτι κάθε ὀρθόδοξη εἰκόνα εἶναι ὅμοια μέ τό εἰκονιζόμενο πρόσωπο ὡς πρός τά χαρακτηριστικά του ἰδιώματα, ὡς πρός τή μορφή, ἀλλά ὡς πρός τήν οὐσία, εἶναι ἀνόμοια. Δέν ἔχει ἡ εἰκόνα κοινή τήν οὐσία μέ τό ἀρχέτυπο. Γι᾿ αὐτό ἡ ὀρθόδοξη εἰκόνα ἔχει τή δυνατότητα νά λειτουργεῖ μέ δυό τρόπους: Συγχρόνως ἀποκρύπτει καί ἀποκαλύπτει τήν ἀλήθεια. Λειτουργεῖ, ὅπως λένε, καί «ὡς ἀπόκρυψη καί ὡς ἀποκάλυψη τῆς ἀλήθειας».

ΜΕΡΟΣ Β

Ἀπό τό βιβλίο “ Τί ξέρεις ἐσύ γιά τίς εἰκόνες;”

 Ἐκδ. «ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ» Ἱ.Μ. Τιμίου Προδρόμου Καρέας 2000

Όταν η «ελίτ» διαψεύδεται σε ΟΛΑ!

Γράφει: ο Θανάσης Κ.

Για να καταλάβετε τι «παίχτηκε» μέχρι στιγμής, στο λαθρομεταναστευτικό, αναλογιστείτε μόνο τι ακούσαμε τα τελευταία χρόνια – και από στόματα «πνευματικών» ανθρώπων και «αναλυτών» – και πόσο διαψεύδονται σήμερα.

Το πιο σημαντικό: ΔΕΝ μας έλεγαν τι μπορούμε να κάνουμε – μας βομβάρδιζαν με περιορισμούς πολιτικής: τι ΔΕΝ μπορούμε να κάνουμε!

Και τρομοκρατούσαν την κοινή γνώμη, για το τι θα συμβεί, αν «παραβιάζαμε» τους περιορισμούς αυτούς.

Για παράδειγμα:

• Μας έλεγαν ότι ΔΕΝ μπορούσαμε, τάχα, να κλείσουμε τα σύνορα σε παράνομους μετανάστες.
• Ότι δεν μπορούσαμε, τάχα, ούτε καν να τους αποκαλούμε «παράνομους» - μόνο «παράτυπους» (που είναι κάτι εντελώς διαφορετικό…).
• Ότι το Διεθνές Δίκαιο «επιβάλει», τάχα, να δώσουμε «άσυλο» σε όλους όσους του ζητάνε.
• Ότι δεν μπορούμε, τάχα, να τους κρατάμε σε «κλειστά» κέντρα.
• Ότι, είμαστε τάχα, υποχρεωμένοι να δίνουμε «άσυλο» σε όποιον το ζητάει, ακόμα και αν μπαίνει παράνομα στη χώρα - και ύστερα να τον φιλοξενούμε και να τον περιθάλπουμε επ’ αόριστον.

Και το σημαντικότερο: μας φοβέριζαν πως, αν αρνηθούμε κάποιο απ’ όλα αυτά – πολύ περισσότερο αν τα αρνηθούμε όλα – τότε θα υποστούμε «διεθνή κατακραυγή», «διεθνή απομόνωση» και «διεθνείς κυρώσεις». Και θα «διασυρθεί» η Ελλάδα στη διεθνή κοινή γνώμη.

Γι’ αυτό έπρεπε, τάχα, «να μάθουμε να ζούμε με το πρόβλημα», το οποίο εμάς μας ξεπερνούσε και κανείς (Ευρωπαίος ή άλλος) δεν έδειχνε την παραμικρή διάθεση να μας βοηθήσει.

Όλα αυτά ήταν πέρα για πέρα ΨΕΜΑΤΑ!

Κι όλα αυτά διαψεύστηκαν πανηγυρικά μέσα σε λίγες μόλις μέρες.

• Αποδείχθηκε ότι μπορούμε να κλείσουμε τα σύνορα! (όπως τα έχουν κλείσει, εξ άλλου, και πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες)
• Αποδείχθηκε πώς όταν κλείσαμε τα σύνορα, όχι μόνο δεν «απομονωθήκαμε» διεθνώς, αλλά αντιθέτως: βγήκαν αμέσως μια σειρά χώρες και διακήρυξαν ότι είναι «απόλυτο δικαίωμα της Ελλάδας» να περιφρουρεί (και να κλείνει) τα σύνορά της! (Πράγμα που παντού αλλού είναι αυτονόητο– μόνο εδώ μας έλεγαν ανοησίες…)

Το είπε από την πρώτη στιγμή ο Αμερικανός Πρόεδρος, ο Γάλλος Πρόεδρος, ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών, η Γερμανίδα Πρόεδρος της Κομισιόν συνεχάρη την Ελλάδα που αποτελεί «ασπίδα» της Ευρώπης, ο Κροάτης συνεχάρη την Ελλάδα που άλλαξε την πολιτική της προηγούμενη κυβέρνησης και έκλεισε τα σύνορά της Ευρώπης για τους παράνομους μετανάστες.

Ο Καγκελάριος της Αυστρίας δήλωσε ότι θα στείλει συνοροφύλακες να φυλάξουν τα ελληνικά σύνορα!

Ακόμα και οι χώρες του Βίζεγκραντ (Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχία και Σλοβακία) με τις οποίες είχαμε κακές σχέσεις, μας συνεχάρησαν δημόσια και δήλωσαν πρόθυμες κι εκείνες να στείλουν δυνάμεις να φυλάξουν τα σύνορά μας.

Ιδιαίτερα μάλιστα ο… «φίλος του Ερντογάν» πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτωρ Όρμπαν, έβγαλε μια πολύ θερμή ανακοίνωση με την οποία «αδειάζει» μεγαλοπρεπώς την Τουρκία και στηρίζει απερίφραστα την νέα πολιτική της Ελλάδας να κλείσει τα σύνορά της.

Γενικά έγινε το ακριβώς αντίθετο απ’ ό,τι περίμενε, απ’ ότι προεξοφλούσε, απ’ ό,τι φοβόταν (και φοβέριζε τον κόσμο) το μεγαλύτερο μέρος της Ελληνικής «ελίτ»:

Αντί να μας «απομονώσουν» οι σύμμαχοι και εταίροι μας, για πρώτη φορά μας πήραν στα σοβαρά! Μας επαίνεσαν και μας ενθάρρυναν να συνεχίσουμε.

(Όχι, σημαντική έμπρακτη στήριξη ΔΕΝ μας προσέφεραν! Αλλά σίγουρα ΔΕΝ μας «απομόνωσαν». Το ακριβώς αντίθετο!

Άλλωστε η φύλαξη των συνόρων είναι αποκλειστικά «εθνική δικαιοδοσία» στην ΕΕ - δεν υπάγεται στο «Κοινοτικό Δίκαιο»)

• Αποδείχθηκε ότι δεν έχουμε καμία απολύτως «υποχρέωση» να παραχωρούμε άσυλο σε όποιον το ζητάει. Έχουμε μόνο «υποχρέωση» να δεχόμαστε και να κρίνουμε – στα δικαστήριά μας – τις αιτήσεις ασύλου που μας υποβάλλονται.

Μ’ άλλα λόγια οι asylum seekers (όσοι φτάνουν και ζητάνε «άσυλο») έχουν δικαίωμα να κάνουν αίτηση – μέχρις εκεί!

Και εμείς, ως κυρίαρχο κράτος, έχουμε δικαίωμα να δεχόμαστε ή να απορρίπτουμε τις αιτήσεις τους.

Η χορήγηση ασύλου είναι αποκλειστικά εθνικό κυριαρχικό δικαίωμα. Και κανείς δεν μπορεί να καλέσει ένα κράτος να απολογηθεί γιατί ΔΕΝ χορηγεί άσυλο.

Όσοι έλεγαν τα αντίθετα ήταν άσχετοι (αν δεν ήταν τίποτε χειρότερο…)

• Αποδείχθηκε ακόμα (μετά από τελευταία απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων –ΕΔΔΑ) ότι ένα κράτος μέλος της ΕΕ όταν δέχεται παράνομους μετανάστες από «ασφαλείς» τρίτες χώρες, μπορεί να τους αρνείται και το «δικαίωμα της αίτησης».

Και να τους απελαύνει πίσω από εκεί που ήλθαν.

Όχι απλώς να τους αρνείται το άσυλο! Αλλά να τους αρνείται και το δικαίωμα να κάνουν αίτηση για άσυλο. Γιατί μπαίνοντας παράνομα στη χώρα, απεμπόλησαν μόνοι τους αυτό το δικαίωμα.

• Κάποιοι προσπάθησαν να ακυρώσουν αυτή την ιστορική απόφαση του ΕΔΔΑ.

--Είπαν ότι «αφορά μόνο την Ισπανία και όχι την Ελλάδα».

Αποδείχθηκε ότι το σκεπτικό της απόφασης ισχύει για κάθε χώρα - μέλος που αντιμετωπίζει αντίστοιχο πρόβλημα. Δεν υπάρχει τίποτε στην απόφαση που να την περιορίζει «μόνο για την Ισπανία».

--Ύστερα είπαν ότι αφορά μόνο αυτούς που μπαίνουν παράνομα από χερσαία σύνορα. Αποδείχθηκε ότι αφορά όσους μπαίνουν παράνομα με οποιονδήποτε τρόπο. Η απώλεια του δικαιώματος δεν έχει καμία σχέση με το πώς μπήκαν ή από πού μπήκαν. Αρκεί το ότι μπήκαν παράνομα στη χώρα - από άλλο, «ασφαλές» για τους ίδιους, κράτος...

--Ύστερα είπαν ότι ισχύει μόνο για τις χώρες που διατηρούν προξενεία εκτός Ευρώπης, όπου οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να κάνουν αίτηση ασύλου. Και τα ελληνικά προξενεία στην Τουρκία δεν δέχονται αιτήσεις ασύλου.

Όμως ούτε τα προξενεία της Ισπανία στο Μαρόκο δέχονται αιτήσεις ασύλου! Κι ό,τι ισχύει για την Ισπανία, ισχύει απολύτως και για την Ελλάδα!

• Αποδείχθηκε ότι ο όρος «παράνομη μετανάστευση» υπάρχει ΚΑΙ στο Ευρωπαϊκό Δίκαιο και – τώρα πλέον – στην Ευρωπαϊκή νομολογία (με την τελευταία απόφαση του ΕΔΔΑ).

Όσοι έλεγαν ότι «δεν μπορούμε να τους ονομάζουμε «παράνομους» ήταν άσχετοι (ή κάτι πολύ χειρότερο…)

• Αποδείχθηκε ακόμα πως όσοι μπαίνουν παράνομα στην Ελλάδα χάνουν την προστασία που τους προσφέρει το Διεθνές Δίκαιο (Σύμβαση της Γενεύης του 1951), ακόμα και για λόγους – πολλούς λόγους – πέρα από την τελευταία απόφαση του ΕΔΔΑ:

--Σύμφωνα με τη Σύμβαση της Γενεύης περί «προσφύγων» θα πρέπει όταν έρχονται παράνομα σε μια χώρα, για να διατηρούν τα δικαιώματά τους, να πηγαίνουν «απευθείας», «αμέσως» στις αρχές. Οι λαθρομετανάστες που έρχονται στην Ελλάδα ΔΕΝ πηγαίνουν απευθείας στις (ελληνικές) αρχές! Πηγαίνουν στις ΜΚΟ που είναι «μιλημένες» εκ των προτέρων με τους διακινητές - δηλαδή τα παράνομα κυκλώματα σύγχρονου δουλεμπορίου που τους έφεραν.

--Σύμφωνα με τη Σύμβαση της Γενεύης, επίσης, θα πρέπει να «πείθουν» τις αρχές ότι «διώκονται» στις χώρες προέλευσής τους. Κάτι που προϋποθέτει πλήρη δήλωση προσωπικών στοιχείων.

Αυτοί που μας έρχονται εδώ, δεν δίνουν καν το όνομά τους, δεν έχουν στοιχεία, δηλώνουν ψεύτικα και διπλά ή τριπλά ονόματα, δηλώνουν ψεύτικες, διπλές ή τριπλές χώρες προέλευσης - λένε ψέματα από την αρχή ως το τέλος, και δεν υπάρχει τίποτε «πειστικό» σε ό,τι ισχυρίζονται.

Απ’ όλα αυτά χάνουν πλήρως το δικαίωμα να ζητήσουν άσυλο.

Θα μπορούσαν να είναι φυγόδικοι του κοινού Ποινικού Δικαίου από τις χώρες τους. Θα μπορούσαν ακόμα να είναι και τρομοκράτες ή τζιζαντιστές.

Κανένας δεν μπορεί να «υποχρεώσει» την Ελλάδα – ή οποιαδήποτε χώρα – να δώσει «άσυλο» σε άτομα χωρίς ταυτότητα - ή με ψεύτικες «ταυτότητες».

• Αποδείχθηκε ότι άτομα που μπαίνουν παράνομα, χωρίς διαβατήρια και δηλώνουν ψεύτικα στοιχεία, μπορούν άμεσα να προφυλακίζονται και να βρίσκονται υπό καθεστώς απέλασης! Κι αυτό πλέον δεν είναι απλώς δικαίωμα της Ελλάδας. Αυτό είναι η μόνη πραγματική υποχρέωσή της.

Δεν μιλάμε απλώς για «κλειστά» ή «ημίκλειστα» κέντρα. Μιλάμε για συνθήκες εγκλεισμού.

• Αποδείχθηκε ότι μόλις η Ελλάδα μίλησε για «εισβολή» παράνομων μεταναστών και διακήρυξε ότι δέχεται «υβριδική επίθεση», αμέσως το διεθνές κλίμα άλλαξε υπέρ της!

Όχι μόνον δεν «απομονώθηκε» διεθνώς, αλλά πολλά κράτη κατάλαβαν ότι - επιτέλους - η Ελλάδα γίνεται «γεωπολιτικός παίχτης» στην περιοχή, κι όχι «μαύρη τρύπα» στο χάρτη ή failed state που έμοιαζε ως τώρα.

Όλα όσα υποστήριζε μεγάλο μέρος της ελληνικής πολιτικής ελίτ μέχρι χθες – Αριστεροί και… «Κεντροδεξιοί», ΣΥΡΙΖΑΙΟΙ και ΜΗ ΣΥΡΙΖΑΙΟΙ, πολιτικοί και πανεπιστημιακοί και δημοσιογράφοι, πάσης φύσεως και πάσης αποχρώσεως – ήταν απλώς ανοησίες ή ψέματα (ή κάτι χειρότερο)...

Και τώρα που αυτό αποδείχθηκε πια, πρέπει να κάνουμε το επόμενο βήμα:

Να πείσουμε τους πάντες – εντός κι εκτός Ελλάδος – ότι όσα είπαμε τα εννοούμε!

Γιατί δεν αρκεί να λέμε ότι η χώρα υφίσταται «υβριδική επίθεση». Πρέπει να πάρουμε και τα αντίστοιχα μέτρα για να την αποκρούσουμε.

Ο Έβρος ΔΕΝ «κρατιέται» για πολύ, μόνο με φυσική παρουσία στρατού και αστυνομίας. Χρειάζεται να φτιαχτεί πλήρης και κανονικός φράχτης από τη μια άκρη ως την άλλη.

Τον έχουν κάνει όλες οι χώρες που έχουν πρόβλημα. Οι μόνοι που δεν τον έχουμε κάνει είμαστε εμείς - που έχουμε το μεγαλύτερο πρόβλημα.

Μπορεί να γίνει σε μέρες. Και να ολοκληρωθεί σε εβδομάδες.

Και να κλείσει τον Έβρο ερμητικά!

Γιατί αλλιώς μια προβοκάτσια ή ένα αιματηρό επεισόδιο είναι απλώς θέμα χρόνου να συμβεί! Κι όχι πολύ χρόνου.

Μόνο αν φτιάξουμε τέτοιο φράχτη άμεσα, θα αποκτήσουμε αληθινό κύρος έναντι όσων θέλουμε να μας στηρίξουν διεθνώς.

Δεν αρκεί επίσης, να φυλάμε τα νησιά με «απωθήσεις» ή να αναστέλλουμε για ένα μήνα τις αιτήσεις ασύλου.

Πρέπει να ελέγξουμε δρακόντεια τις ΜΚΟ που τους φέρνουν! Να ξέρουν οι λαθρομετανάστες που δεν έχουν ξεκινήσει ακόμα, πως μέχρι να φτάσουν θα έχουν «απωθήσεις» κι αν τελικά φτάσουν δεν θα υπάρχει κανείς να τους «καλύπτει» επί ελληνικού εδάφους και θα βρεθούν σε συνθήκες εγκλεισμού (προφυλάκισης)!

Αν το γνωρίζουν αυτό πριν μπουν στις λέμβους, δεν θα πληρώσουν χρήματα σε διακινητές για να έλθουν στην Ελλάδα να… προφυλακιστούν (μέχρι να απελαθούν)!

Κι αυτό θα δώσει πρόσθετο κύρος στην Ελλάδα! Και θα πειστούν όλοι ότι πάψαμε να είμαστε «τρύπα στον χάρτη», και γινόμαστε αξιόπιστος γεωπολιτικός «παίχτης» στην περιοχή μας.

Πρέπει να πείσουμε τις χώρες για την αξιοπιστία μας!

Όχι να… «καλοπιάσουμε» οποιονδήποτε, για τις «αγαθές μας προθέσεις».

Και κυρίως, όταν διάφοροι που είχαν απαξιώσει την Ελλάδα ως τώρα και διαψεύστηκαν σε όλα, αρχίσουν να μας κουνάνε το δάχτυλο πάλι και να μας «δασκαλεύουν» και να μας φοβερίζουν, εμείς μπορούμε να αρχίσουμε να τους αντιμετωπίζουμε, όχι απλώς ως «άσχετους», όχι μόνον ως «ψεύτες», αλλά με την υποψία ότι κάποιοι μπορούν να είναι και το «άλλο»…

Το πολύ χειρότερο!

ΥΓ.1 Παρεμπιπτόντως, σε όσους λένε: οι «κακόμοιροι πρόσφυγες - άνθρωποι είναι κι αυτοί», να θυμίζετε ότι δεν έρχονται ως «διωκόμενοι», δεν φέρονται ως «ικέτες» - εμφανίζονται και συμπεριφέρονται ως «εισβολείς»!

Και οι Γερμανοί στρατιώτες επί Κατοχής «φτωχόπαιδα» ήταν στη χώρα τους. Εδώ όμως ήλθαν ως τύραννοι. Και τους αντιμετωπίσαμε ως εχθρούς.

Και οι Βασιβουζούκοι, και οι Τσέτες επί Οθωμανών από «φτωχόπαιδα» ξεκίνησαν. Αλλά έφτασαν να κάνουν Γενοκτονίες.

Και οι Μαμελούκοι «δούλοι» ήταν (απελεύθεροι δούλοι για την ακρίβεια, με στρατιωτική εκπαίδευση). Αλλά υπήρξαν δυνάστες.

Όταν κάποιος μπαίνει με το έτσι θέλω στη χώρα σου, δίχως να ρωτάει, δεν μπαίνει επειδή ήταν… κακόμοιρος στην Πατρίδα του, μπαίνει για να υποδουλώσει τη δική σου Πατρίδα!

ΥΓ.2 Ο Ανθρωπισμός ως αξιακό σύστημα προϋποθέτει την Ελευθερία! Δεν οδηγεί στην υποδούλωση.

Γιατί όταν εκεί οδηγεί, ΔΕΝ είναι πια «Ανθρωπισμός» - είναι πρόσχημα για το «άλλο» το πολύ χειρότερο που λέγαμε.

Είναι πρόσχημα που επικαλούνται όσοι έχουν ήδη ξεπουλήσει την Ελλάδα, και συμπεριφέρονται ως «Πέμπτη Φάλαγγα».

ΠΗΓΗ:https://web.facebook.com/notes/%CE%B8%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CE%B7%CF%82-%CE%BA/%CF%8C%CF%84%CE%B1%CE%BD-%CE%B7-%CE%B5%CE%BB%CE%AF%CF%84-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CF%88%CE%B5%CF%8D%CE%B4%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%B9-%CF%83%CE%B5-%CE%BF%CE%BB%CE%B1/1008524076198671/

ΜΝΗΜΗ ΘΑΝΑΤΟΥ

Διάκος Αγαθόνικος (κατόπιν π. Ακάκιος) ασπαζόμενος την κάρα της μητρός του σε επίσκεψή του στο χωριό του το 1957.

ΑΝ Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣ, έλεγε ο Αββάς Αγάθων, έφερνε κάθε στιγμή στο νου του την κρίσι που ακολουθεί τον θάνατο, δε θ’ αμάρτανε με τόση ευκολία.

***

ΟΤΑΝ πρόκειται ν’ αρχίσεις ένα οποιοδήποτε έργο, συμβουλεύει κάποιος Γέροντας, κάνε ευσυνείδητα αυτή την ερώτηση στον εαυτό σου:

-Αν αυτή τη στιγμή μ’ επισκεφθεί ο Κύριός μου, τι γίνεται;

Πρόσεχε ν’ ακούσης καλά τι θα σου αποκριθεί η συνείδησής σου.

Αν σε αποδοκιμάζει, παράτησε ευθύς εκείνο, που είχες αποφασίσει να κάνης, και άρχισε κάποιο άλλο, που θα το επιδοκιμάζει, για να το τελειώσεις θαρρετά.

Ο εργάτης της αρετής πρέπει να είναι κάθε στιγμή έτοιμος να αντικρύσει ήρεμα τον θάνατο.

Όταν πέφτεις στο στρώμα για να κοιμηθείς, ή σηκώνεσαι από τον ύπνο, όταν τρως ή εργάζεσαι, όταν στέκεσαι ή βαδίζεις, να λες διαρκώς στο λογισμό σου:

-Αν αυτή τη στιγμή με καλέσει ο Κύριός μου, είμαι άραγε έτοιμος;

Άκουε πάλι με προσοχή τι θα σε πληροφορήσει η συνείδησής σου και μη πάψης να συμμορφώνεσαι με τις οδηγίες της. Η καρδιά σου θα σε βεβαιώσει ακόμη ότι ο Θεός έκανε έλεος για σε.

***

ΟΤΑΝ ο Μέγας Αρσένιος αρρώστησε και κατάλαβε πως είχε φτάσει πιά το τέρμα της επίγειας ζωής του, άρχισε να κλαίει.

-Φοβάσαι, Αββά; Τον ρώτησαν μ’ απορία οι μαθηταί του.

-Αυτός ο φόβος, τέκνα, δεν έλειψε στιγμή από την καρδιά μου, αφ’ ότου έγινα Μοναχός, αποκρίθηκε ο μεγάλος φίλος του Θεού κι’ έκλεισε για πάντα τα σοφά χείλη του.

***

ΠΗΓΗ:Από το Γεροντικό

Περί μνήμης θανάτου (Κλίμαξ Αγίου Ιωάννου Σιναΐτου)

1. Πρίν από κάθε λόγο προηγείται η σκέψις. Έτσι και η μνήμη του θανάτου και των αμαρτιών μας προηγείται από τα δάκρυα και το πένθος. Διά τούτο και τα ετοποθετήσαμε στην φυσική τους θέσι και σειρά του λόγου.

2. Η μνήμη του θανάτου είναι καθημερινός θάνατος. Και η μνήμη της εξόδου μας από την ζωή αυτή, είναι συνεχής στεναγμός.

3. Η δειλία του θανάτου είναι φυσικό ιδίωμα του ανθρώπου, το οποίον οφείλεται στην παρακοή του Αδάμ. Ο τρόμος όμως του θανάτου αποδεικνύει ότι υπάρχουν αμαρτίες για τις οποίες δεν εδείχθηκε μετάνοια.

4. Δειλιάζει ο Χριστός εμπρός στον θάνατο, αλλά δεν τρέμει, για να δείξη καθαρά τα ιδιώματα των δύο Του φύσεων, (θείας και ανθρώπινης).

5. Όπως ο άρτος είναι αναγκαιότερος από κάθε άλλη τροφή, έτσι και η σκέψις του θανάτου από κάθε άλλη πνευματική εργασία.

6. Η μνήμη του θανάτου σ΄αυτούς που ζουν στο Κοινόβιο δημιουργεί κόπους, λεπτολόγησι των αμαρτιών τους και γλυκειά υποδοχή των «ατιμιών». Ενώ στους ησυχαστάς πού ζούν μακρυά από θορύβους προξενεί απελευθέρωσι από βιοτικές φροντίδες, αδιάλειπτη προσευχή και φυλακή του νου – αρετές πού είναι και μητέρες και θυγατέρες της μνήμης του θανάτου.

7. Όπως ξεχωρίζει ο κασσίτερος από το ασήμι, όσο και αν ομοιάζουν εξωτερικά, έτσι είναι καταφανής και έκδηλη στους διακριτικούς η φυσική από την παρά φύσιν δειλία του θανάτου.

8. Αληθής απόδειξις εκείνων πού με όλη τους την καρδιά συναισθάνονται και ενθυμούνται τον θάνατο είναι η θεληματική απροσπάθεια προς κάθε κτίσμα και η τελεία απάρνησις του ιδίου θελήματος.

Εκείνος πού καθημερινά περιμένει τον θάνατο είναι οπωσδήποτε δόκιμος και σπουδαίος αγωνιστής. Ενώ εκείνος πού τον επιθυμεί κάθε ώρα είναι άγιος.

9. Δεν είναι πάντοτε καλή η επιθυμία του θανάτου. Υπάρχουν βέβαια εκείνου πού αμαρτάνουν συνεχώς παρασυρόμενοι από την κακή συνήθεια και οι οποίοι ζητούν με ταπείνωσι τον θάνατο (για να παύσουν πλέον να αμαρτάνουν).

Υπάρχουν όμως και αυτοί πού δεν αποφασίζουν να μετανοήσουν και πού επικαλούνται τον θάνατο από απελπισία.

Είναι ακόμη και εκείνοι πού έχουν την υπερήφανη ιδέα για τον εαυτό τους ότι έγιναν απαθείς, και άρα δεν φοβούνται πλέον τον ερχομό του θανάτου.

Υπάρχουν τέλος και άλλοι -εάν βέβαια υπάρχουν τέτοιοι και στην εποχή μας- οι οποίοι επιζητούν να εκδημήσουν (προς Κύριον), διότι τους παρακινεί η μυστική ενέργεια του Αγίου Πνεύματος.

10. Μερικοί ευσεβείς έχουν την απορία και ζητούν να μάθουν, γιατί άραγε, αφού τόσο πολύ μας ευεργετεί η μνήμη του θανάτου, ο Θεός μας απέκρυψε την ώρα του, χωρίς να καταλαβαίνουν ότι με αυτόν ακριβώς τον τρόπο ο Θεός επιτυγχάνει θαυμάσια την σωτηρία μας!

Διότι κανείς δεν θα προσερχόταν αμέσως στο βάπτισμα ή στην μοναχική πολιτεία, εάν εγνώριζε την ώρα του θανάτου του. Θα περνούσε όλες τις ημέρες της ζωής του μέσα στην αμαρτία και μόνο όταν πλησίαζε η ώρα του θανάτου του θα έτρεχε προς το βάπτισμα και την μετάνοια. Εφ΄όσον όμως θα είχε ζυμωθή με την κακία, από την μακροχρόνιο συνήθεια, θα έμενε τελείως αδιόρθωτος.

11. Όταν πενθής για τις αμαρτίες σου, μην ακούσης ποτέ τον «κύνα» εκείνον, ο οποίος σου παρουσιάζει τον Θεόν φιλάνθρωπο. Διότι ο σκοπός του είναι να βγάλη από μέσα σου το πένθος και τον «άφοβον φόβο» [1]. Μην τον ακούσης, παρά μόνο όταν τυχόν ιδής τον εαυτόν σου να παρασύρεται σε βαθειά απόγνωσι.

12. Αυτός που θέλει να διατηρή πάντοτε μέσα του την μνήμη του θανάτου και της Κρίσεως του Θεού, ενώ συγχρόνως αφίνει τον εαυτό του να περισπάται σε φροντίδες και μέριμνες υλικές, ομοιάζει με εκείνον πού ενώ κολυμβά, θέλει ταυτόχρονα να κτυπά παλαμάκια.

13. Η ζωηρά μνήμη του θανάτου ολιγοστεύει τα φαγητά. Και όταν περικόπτωνται με ταπεινοσύνη τα φαγητά, κόπτονται μαζί και τα πάθη.

14. Η αναλγησία (σκληρότης) της καρδιάς φέρνει πώρωσι στον νου, και τα πολλά φαγητά ξηραίνουν τις πηγές των δακρύων. Η δίψα και η αγρυπνία πιέζουν την καρδιά. Και όταν πιεσθή η καρδιά, εκπηδούν τα δάκρυα.

15. Αυτά που είπαμε, στους γαστριμάργους φαίνονται σκληρά, ενώ στους οκνηρούς απίστευτα. Ο «πρακτικός» όμως άνθρωπος θα τα δοκιμάση και θα τα βρή με προθυμία. Αυτός πού θα τα βρή και θα τα γευθή, θα χαμογελάση ικανοποιημένος. Ενώ εκείνος πού ακόμη τα αναζητεί, θα σκυθρωπάση περισσότερο.

16. Οι Πατέρες ορίζουν ότι η τελεία αγάπη είναι «άπτωτος», (διότι μας προστατεύει από κάθε πτώσι). Παρόμοια και εγώ ορίζω ότι η τελεία συναίσθησις του θανάτου είναι «άφοβος», (διότι μας απαλλάσσει από κάθε άλλο φόβο).

17. Ο νους του «πρακτικού» μπορεί να ασκή πολλών ειδών εργασίες. Να σκέπτεται δηλαδή την αγάπη προς τον Θεόν, να ενθυμήται τόν Θεόν, να ενθυμήται την ουράνιο βασιλεία, να ενθυμήται τον ζήλο των Μαρτύρων, να ενθυμήται ότι ο Θεός είναι πανταχού παρών, όπως ο Ψαλμωδός πού έλεγε, «προωρώμην τον Κύριον» κλπ.(Ψαλμ.ιε΄ 8). Να ενθυμήται ακόμη τους αγίους αγγέλους, τον χωρισμό της ψυχής του από το σώμα, την συνάντησι με τα τελώνια του αέρος, την απόφασι του Κριτού, την κόλασι.

Από μεγάλες εργασίες αρχίσαμε, (όπως είναι η αγάπη του Θεού), και καταλήξαμε σ΄αυτές που μας προστατεύουν από πτώσεις, (όπως είναι ο φόβος της κολάσεως).

18. Κάποια φορά ένα Αιγύπτιος μοναχός μού διηγήθηκε τα εξής: «Αφ΄ότου παγιώθηκε δυνατά μέσα στην καρδιά μου η μνήμη του θανάτου, (δεν είχα καθόλου όρεξι για φαγητό). Και κάποτε πού χρειάσθηκε να παρηγορήσω λίγο το πήλινο σώμα μου,. Η μνήμη αυτή σαν δικαστής μού το απηγόρευσε. Και το πλέον αξιοθαύμαστο είναι ότι, παρ΄όλο που προσεπάθησα, δεν κατόρθωσα να την αποδιώξω».

19. Ένας άλλος πού ασκήτευε εδώ στην περιοχή που ονομάζεται Θολάς, πολλές φορές με την σκέψι του θανάτου εγινόταν εκτός εαυτού. Και σαν λιπόθυμο ή επιληπτικό τον ανεσήκωναν, αναίσθητο σχεδόν, οι εκεί ευρισκόμενοι αδελφοί.

20. Δεν θα παραλείψω να σου παρουσιάσω και την ιστορία του Ησυχίου του Χωρηβίτου. Αυτός ζούσε αμελέστατα χωρίς το παραμικρό ενδιαφέρον για την ψυχή του. Κάποτε λοιπόν συνέβη να ασθενήση βαρύτατα και να φθάση στο σημείο, ώστε επί μία ώρα ακριβώς να φαίνεται ότι απέθανε.

Συνήλθε όμως πάλι, οπότε μας ικετεύει όλους να φύγωμε αμέσως. Και αφού έκτισε την πόρτα του κελιού του, έμεινε κλεισμένος μέσα δώδεκα χρόνια, χωρίς να ομιλήση καθόλου με κανένα. Όλο αυτό το διάστημα δεν γευόταν τίποτε άλλο, εκτός από ψωμί και νερό. Καθόταν μόνο εκστατικός εμπρός σε εκείνα πού είδε στην έκστασί του. Τόσο πολύ σκεπτικός, ώστε ποτέ πλέον δεν άλλαξε η έκφρασίς του. Και πάντοτε σαν αφηρημένος, χύνοντας αθόρυβα και συνεχώς θερμά δάκρυα.

Μόνο όταν πλησίασε η ώρα του θανάτου του, αποφράξαμε την πόρτα και εισήλθαμε μέσα. Και αφού πολύ τον παρακαλέσαμε, τούτο μόνο είπε: «Συγχωρήστε με, αδελφοί. Αυτός που εγνώρισε τι σημαίνει μνήμη θανάτου, δεν θα μπορέση ποτέ πλέον να αμαρτήση». Εμείς εθαυμάζαμε βλέποντας τον άλλοτε αμελέστατο να έχη μεταμορφωθή τόσο απότομα με την μακαριστή αυτή αλλαγή και μεταμόρφωσι. Και αφού τον εθάψαμε με ευλάβεια στο κοιμητήριο πού ευρίσκεται κοντά στο κάστρο, ύστερα από μερικές ημέρες αναζητήσαμε το άγιό του λείψανο, αλλά δεν τον ευρήκαμε. Με το θαυμαστό αυτό σημείο ο Κύριος επληροφόρησε πόσο ευάρεστα δέχθηκε την επιμελημένη και αξιέπαινη μετάνοιά του, όλους εκείνους πού θα απεφάσιζαν να διορθωθούν, ύστερα και από πολλή ακόμη αμέλεια.

21. Μερικοί θεωρούν ότι η θαλασσία άβυσσος δεν έχει όρια. Και την ονομάζουν περιοχή απύθμενον. Παρόμοια και η σκέψις του θανάτου δημιουργεί στην ψυχή τέτοια κατάστασι, ώστε και η αγνότης και η έν γένει πνευματική εργασία να παρουσιάζεται άφθαστος, (χωρίς τέρμα δηλαδή). Αυτό το επιβεβαιώνει και ο προηγούμενος Όσιος. Όσοι τον μιμούνται, προσθέτουν φόβο στον φόβο, ακατάπαυστα, μέχρις ότου εξαντληθή και αυτή η δύναμις των οστών τους.

22. Ας βεβαιωθούμε ότι και τούτο είναι δώρον Θεού, μέσα σε όλα τα αγαθά Του. Αρκεί να σκεφθούμε ότι πολλές φορές, αν και πλησιάζομε σε τάφους, είμαστε αδάκρυτοι και ασυγκίνητοι. Ενώ αντίθετα πολλές φορές, χωρίς να αντικρύζωμε κάτι παρόμοιο, κατανυσσόμεθα.

23. Όποιος νεκρώθηκε για όλα τα γήϊνα, αυτός ενθυμείται τον θάνατο. Εκείνος όμως πού διατηρεί μαζί τους δεσμούς δεν ευκαιρεί για κάτι τέτοιο, αφού άλλωστε με την συμπεριφορά του γίνεται ο ίδιος εχθρός του εαυτού του.

24. Μη θέλης να δείχνης σε όλους με λόγια την αγάπη σου, αλλά καλύτερα ζήτει από τον Θεόν να τους την φανερώση εκείνος με τρόπο μυστικό. Διαφορετικά δεν θα σου επαρκέση ο χρόνος και για συνομιλίες και για κατάνυξι.

25. Μην απατάσαι, ανόητε εργάτη, ότι με τον επόμενο χρόνο θα αναπληρώσης τον χρόνο πού έχασες. Διότι και της κάθε ημέρας ο χρόνος δεν επαρκεί ώστε να εκπληρώσωμε όπως πρέπει τις καθημερινές μας υποχρεώσεις προς τον Δεσπότη.

26. Δεν είναι δυνατόν, είπε κάποιος, δεν είναι δυνατόν να περάσουμε με ευλάβεια την σημερινή ημέρα, εάν δεν την λογαριάσωμε σαν την τελευταία της ζωής μας. Και είναι αξιοθαύμαστο, ότι κάτι παρόμοιο εξέφρασαν και οι Έλληνες φιλόσοφοι, οι οποίοι εχαρακτήρισαν την φιλοσοφία «μελέτη θανάτου».

Βαθμίς έκτη! Όποιος την ανέβηκε, δεν πρόκειται πλέον να αμαρτήση, εφ΄ όσον ασφαλώς είναι αληθινός ο λόγος εκείνος της Γραφής: «Μιμνήσκου τά έσχατά σου, και είς τον αιώνα ού μη αμάρτης» (Σοφ. Σειράχ ζ΄ 36).

Ι.Μ.Παρακλήτου

[1] Τι εννοεί με την έκφρασι αυτή γίνεται κατανοητό από αυτό που αναφέρει κατόπιν στην παράγραφο 16.

ΠΗΓΗ: http://orthodoxfathers.com/