Πέμπτη 23 Ιανουαρίου 2020

Ἑρμηνεία εἰς τόν κανόνα τῆς ἑορτῆς τῶν Θεοφανείων Ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου




       Τροπάριον.
Τόν ρύπον σμήχων τν νθρώπων, τούτοις καθαρθείς ν ορδάν, ος θελήσας μοτώθη ν μείνας, τούς ν σκότει φωτίζει Κύριος· τι δεδόξασται.

      ρμηνεία.
Κύριος, λέγει, ποος καθαρίζει καί ποπλύνει τόν μολυσμόν τς μαρτίας τν νθρώπων, ατός σήμερον καθαρίσθη ες τόν ορδάνην ποταμόν διά το Βαπτίσματος. Τίνος χάριν; Διά τούτους τούς νθρώπους, μέ τούς ποίους θεληματικς μοιώθη κατά φύσιν γενόμενος νθρωπος, μή τραπείς κατά τήν Θεότητα, λλά μείνας κενο που τον: τοι τέλειος Θεός· θεν επεν Θεολόγος Γρηγόριος· « μέν γάρ (Χριστός) ατοκάθαρσις ν, καί οκ δετο καθάρσεως, λλά σοί (διά σέ) καθαίρεται, σπερ καί σαρκοφορε, σαρκος ν» (Λόγος ες τό Βάπτισμα). Ο μόνον δέ σμήχει Χριστός καί καθαρίζει, λλά καί φωτίζει· καθαρίζει μέν γάρ, τό θεον προβαλλόμενος σσωπον, καί πέρ χιόνα λευκαίνων τούς τό θεον λαμβάνοντας Βάπτισμα· περί ν καί Δαβίδ παρεκάλει πρότερον λέγων· «Ραντιες με σσώπω, καί καθαρισθήσομαι· πλυνες με, καί πέρ χιόνα λευκανθήσομαι» (Ψαλ. ν´ 9). θεν Θεολόγος Γρηγόριος λουτρόν νομάζει τό Βάπτισμα, ς κπλυσιν (Λόγος περί Βαπτίσματος).
Φωτίζει δέ πάλιν Χριστός, διότι ατός κατά τόν ωάννην (α´ 9) εναι τό φς τό ληθινόν, τό ποον φωτίζει πάντα νθρωπον ρχόμενον ες τόν Κόσμον, χι ες τόν ασθητόν καί λικόν κόσμον, λλ᾿ ες τόν νοητόν κενον τν ρετν· διά τοτο πάλιν Θεολόγος Γρηγόριος φώτισμα νομάζει τό Βάπτισμα (Λόγος περί Βαπτίσματος).

ρα μως, γαπητέ, τι πρτον καθαρίζει Κύριος, καί δεύτερον φωτίζει· καθαρίζει γάρ πρτον τόν νθρωπον πό τά πάθη διά τς ργασίας τν ντολν, καί δεύτερον φωτίζει τόν κεκαθαρμένον διά τς λλάμψεως καί το φωτισμο το γίου Πνεύματος. Καί καθώς ο γανόνοντες τά χάλκινα γγεα, πρτον καθαρίζουσιν ατά πό τόν μολυσμόν που χουσιν, πειτα λαμπρύνουσιν ατά μέ τό γάνωμα· οτω καί Θεός, πρτον καθαρίζει τήν καρδίαν καί τόν νον, καί πειτα λαμπρύνει ατά μέ τό φς τς θείας του χάριτος. στε ποιος γαπ νά φωτισθ κ Θεο, πρτον πρέπει νά καθαρισθ πό τά πάθη διά τν θεουργν ντολν «Ο γάρ κάθαρσις, κε λλαμψις· (λέγει Θεολόγος Γρηγόριος Λόγος ες τά Φτα) νευ γάρ το πρώτου τό δεύτερον ο δίδοται» ε δέ πρό το νά καθαρισθ τινάς ζητε νά φωτισθ, μάτην καί νωφελς κοπιάζει.


                                                                 Τροπάριον.
Στειρεύουσα πρίν, τεκνωμένη δεινς σήμερον, εφραίνου Χριστο κκλησία· δι᾿ δατος καί Πνεύματος, Υοί γάρ σοι γεγέννηνται, ν πίστει νακράζοντες· Οκ στιν γιος ς Θεός μν, καί οκ στι δίκαιος, πλήν σου Κύριε.

                                                                ρμηνεία.
Τήν πόθεσιν τς τρίτης ιδς, τις τον Προφτις ννα στερα οσα πρότερον, στερον δέ γενομένη πολύτεκνος, σμίγων θεος Μελωδός μέ τήν ορτήν τν Φώτων, πιστρέφει πρός τήν ξ θνν κκλησίαν, καί λέγει πρός ατήν· κκλησία το Χριστο, πρην στερα καί δεινς τεκνωμένη: τοι πολλά τεκνος, σύ εφραίνου καί γάλλου σήμερον κατά τήν παροσαν ορτήν τν Φώτων. Διά τί; πειδή πολλά τέκνα γεννήθησαν ες σέ διά το δατος καί το Πνεύματος: τοι διά μέσου το γίου Βαπτίσματος το ξ δατος συνισταμένου καί Πνεύματος· γέννησις γάρ νομάζεται καί τό γιον Βάπτισμα· διότι επεν Κύριος πρός τόν Νικόδημον· «άν μή τις γεννηθ ξ δατος καί Πνεύματος, ο δύναται εσελθεν ες τήν Βασιλείαν το Θεο» (ω. γ´ 5)· καί πάλιν· «Τό γεγεννημένον κ το Πνεύματος Πνεμά στι» (ατόθι 6). γεννήθησαν δέ Υοί ες σέ τήν πρίν στεραν λοι διορατικοί καί προφητικοί, καθώς τον Σαμουήλ· οτοι δέ εναι ο βαπτισθέντες χριστιανοί, ο ποοι μέ πίστιν νακράζουσιν ες τόν τούτους πνευματικς γεννήσαντα Χριστόν· «Οκ στιν γιος, ς Θεός μν, καί οκ στι δίκαιος πλήν σου Κύριε».

Σημείωσαι δέ, τι τό ρητόν τοτο το Ερμο ρανίσθη Μελωδός πό τόν Προφήτην σαΐαν λέγοντα· «Εφράνθητι στερα ο τίκτουσα· ρξον καί βόησον οκ δίνουσα, τι πολλά τά τέκνα τς ρήμου μλλον (τς ξ θνν κκλησίας), τς χούσης τόν νδρα (τς ουδαϊκς Συναγωγς)» (σ. νδ´ 1). λλά καί Προφτις ννα Ποιήτρια τς ιδς ταύτης ες τύπον εναι τς ξ θνν κκλησίας κατά τόν Θεοδώριτον, δέ Φενάννα, ες τύπον τς Συναγωγς τν ουδαίων. ξ θνν λοιπόν κκλησία γέννησεν πτά: τοι πολλά· πειδή πτά ριθμός παρά τ θεί Γραφ εναι δηλωτικός πλήθους, καί σημαίνει τήν πολυγονίαν τς το Χριστο κκλησίας, κατά τόν ατόν Θεοδώριτον· δέ Συναγωγή τν βραίων πολύτεκνος οσα πρότερον, τώρα γινε πάντη στερα καί τεκνος· θεν πληρώθη τό τς ννης λόγιον τό λέγον· « Στερα τεκεν πτά, καί πολλή ν τέκνοις σθένησε» (α´ Βασιλ. β´ 5).
δέ Θεοδώριτος οτως ρμηνεύει τό νωτέρω ρητόν το σαΐου· «Εφράνθητι στερα ο τίκτουσα· ο γάρ τικτεν κκλησία πάλαι, τ δέ τν εδώλων δουλεί προσήδρευε· ρξον καί βόησον οκ δίνουσα· τέθεικε τό «ρξον» πί τς βιαίας γεννήσεως, σαύτως δέ καί τό «βόησον»· φασί γάρ τάς μαίας παρακελεύεσθαι τας δυστοκούσαις καί βιάζεσθαι καί βον· τό δέ «εφράνθητι» πί τς παρ᾿ λπίδα δωρηθείσης πολυπαιδίας τέθεικε· ναντίον δέ πως εναι δοκε τό «ρξον καί εφράνθητι»· μφότερα δ᾿ μως συνέβη· καί γάρ παρ᾿ λπίδα γεγένηκε· τοιαται γάρ το Παναγίου Πνεύματος α δνες».

Τά ατά σχεδόν λέγει καί λεξανδρείας Κύριλλος ρμηνεύων τό ρητόν τοτο, παρά το ποίου φαίνεται τι τά ρανίσθη Θεοδώριτος· οτω γάρ φησίν· «δού προστέτακται ρξαί τε καί βοσαι· θος δέ τοτο δρν τας πί δίφρ καί τικτούσαις γυναιξίν, ς δή φασί παροτρύνειν τάς μαίας ντονόν τι καί τορόν ναβον, ν᾿ κθλίβοιτο τς μήτρας τό βρέφος, ερυνομένου το σπλάγχνου πρός τήν βοήν· τοτο, ομαι, στί τό «ρξον καί βόησον». ρξαι δή ον το τίκτειν, φησί, καί ς δίνουσα πολλούς δίδου συχνς τήν τας τικτούσαις εί πρέπουσαν βοήν· ς σομένη δέ Μήτηρ ναριθμήτων λαν εφροσύνην δέχου τήν πνευματικήν… θος μέν ον τ θεοπνεύστ Γραφ ρημον ποκαλεν τήν χήραν. χήρευσε δέ τν θνν πληθύς· ο γάρ πλούτει τήν κοινωνίαν τήν πρός τόν σπορέα λόγον· πειδή δέ παρεδέξατο τόν ξ Ορανο Νυμφίον, πολλά γέγονεν ατς τά τέκνα μλλον τς χούσης τόν νδρα».

                                                                  Τροπάριον.
Μεγάλη φωνή, ν τ ρήμ βο Πρόδρομος· Χριστο τοιμάσατε δούς, καί τρίβους το Θεο μν, εθείας περγάσασθε, ν πίστει νακράζοντες· Οκ στιν γιος, ς Θεός μν, καί οκ στι δίκαιος, πλήν σου Κύριε.

                                                                 ρμηνεία.
πό τό βιβλίο το Προφήτου σαΐου ρανίσθη Μελωδός τό Τροπάριον τοτο· λέγει γάρ κενος κε· «Φωνή βοντος ν τ ρήμ· τοιμάσατε τήν δόν το Κυρίου, εθείας ποιετε τάς τρίβους το Θεο μν» (σ. μ´ 3). θεν οτως ρχίζει· το Κυρίου μέγιστος Πρόδρομος, μεγάλη καί ψηλοτάτη καί ξάκουστος φωνή το Θεο Λόγου, βο ες τού λαούς ν τ ρήμ το ορδάνου καί λέγει· τοιμάσατε, λαοί, τοιμάσατε τήν στράταν το Χριστο: τοι τοιμοι γίνεσθε ες τήν εαγγελικήν πολιτείαν, καθώς ρμηνεύει Θεοφύλακτος· δός γάρ τό Εαγγέλιον λέγεται· εθείας κάμετε τάς τρίβους το Θεο μν: τοι τάς το παλαιο Νόμου ντολάς ναδείξατε πνευματικάς· πειδή τό Πνεμα τό γιον εθές εναι· τά δέ το Νόμου προστάγματα λέγονται τρίβοι, ς τετριμμένα καί παλαιά, κατά τόν ατόν Θεοφύλακτον.
Σημείωσαι, τι τό «μεγάλη φων» δύναται νά νοηθ καί ες δοτικήν κατ᾿ λειψιν τς ν προθέσεως οτω· Πρόδρομος βο ν μεγάλ φων. Πο δέ βο; ν τ ρήμ τς ουδαίας· οτω γάρ Εαγγελιστής Ματθαος γράφει· «ν δέ τας μέραις κείναις παραγίνεται ωάννης Βαπτιστής κηρύσσων ν τ ρήμ τς ουδαίας» (Ματθ. γ´ 1). Καί μολονότι Εαγγελιστής Λουκς λέγει, τι λθεν ες πσαν τήν περίχωρον το ορδάνου, κηρύσσων Βάπτισμα μετανοίας ες φεσιν μαρτιν (Λουκ. γ´ 3)· μ᾿ λον τοτο πιθανόν εναι νά τον καί ρημοι τόποι μεταξύ τς περιχώρου το ορδάνου, που ο χλοι ρχόμενοι κουον τό κήρυγμα το ωάννου· θεν λέγει Ματθαος· «Τότε ξεπορεύετο πρός ατόν εροσόλυμα καί πσα ουδαία καί πσα περίχωρος το ορδάνου» (Ματ. γ´ 5). δέ Πτωχός Πρόδρομος λέγει, τι πειδή τό ρμα (τό πρόσταγμα) Κυρίου γένετο ν τ ρήμ πρός ωάννην, ς λέγει Λουκς, «γένετο ρμα Θεο πί ωάννην τόν το Ζαχαρίου Υόν ν τ ρήμ» (Λουκ. γ´ 2), κ τούτου λέγεται καταχρηστικς, τι κήρυττε τό κήρυγμα του ν τ ρήμ. Ε δέ θέλει νά νοήσ τινάς ρημον τούς ρήμους ντας νθρώπους πάσης θεογνωσίας καί γαθοεργίας, ρμόζει νά νοήσ περί τν νθρώπων τό «Φωνή βοντος ν τ ρήμ». δέ Εθύμιος Ζυγαδηνός λέγει ν τ ρμηνεί του κατά Ματθαον· «Δύο ρήμους νοομεν, μίαν τήν νδοτέραν, φ᾿ ς λθεν ωάννης, καί ν γένετο πρός ατόν τό ρμα Κυρίου κατά τόν Λουκν· δευτέραν δέ τήν περί τόν ορδάνην, φ᾿ ν ξλθεν, ν Ματθαος ρημον τς ουδαίας νόμασεν, δέ Λουκς, περίχωρον το ορδάνου».

                                                                   Τροπάριον.
Ρυπτόμενον λιον τίς εδεν, Κήρυξ βο, τόν κλαμπρον τ φύσει; να σε δασιν παύγασμα τς δόξης, Πατρός χαρακτήρ ϊδίου κπλύνω, καί χόρτος ν, πυρί ψαύσω τς σς Θεότητος; Σύ γάρ Χριστός, Θεο σοφία καί δύναμις.

                                                                   ρμηνεία.
κ μέρους το Βαπτιστο ωάννου προσφέρει Μελωδός τό παρόν Τροπάριον, καί λέγει οτω· Κήρυξ καί Πρόδρομός σου, Στερ, ποφεύγων τήν βίαν που καμνες ες ατόν διά νά σέ βαπτίσ τατα λεγε δικαιολογούμενος· ποος νθρωπος εδε ποτέ τόν ασθητόν τοτον καί φύσει λαμπρότατον λιον νά καθαρίζεται; Βέβαια οδείς. ν δέ τόν ασθητόν τοτον λιον, ς τις εναι κτίσμα καί ποίημα, κανείς δέν πιχειρίζεται νά πλύν καί νά καθαρίσ καμμίαν φοράν, πς γώ τολμ νά πλύνω καί νά καθαρίσω σέ τόν ληθ καί καθαρώτατον λιον τς δικαιοσύνης, τόν Κτίστην καί Ποιητήν το λίου; πς δύναμαι νά βαπτίσω σέ που εσαι τό παύγασμα τς δόξης το Πατρός, καί χαρακτήρ τς ϊδιότητος ατο;
Καί κενος μέν που θελεν πιχειρισθ νά καθαρίσ τόν λιον, βέβαια μέλλει νά περιγελται πό λους τούς νθρώπους καί νά περιπαίζεται ς νόητος, πειδή πεχείρησε νά κάμ να πργμα δύνατον· γώ δέ, ν βαπτίσω σέ, χι μόνον χω νά περιγελμαι πό λους ς φρων, λλά πρός τούτοις θέλω κατακαύσει τάς χεράς μου· πειδή χορτάρι ξηρόν ν: τοι φθαρτός κατά τήν φύσιν το σώματος, πετόλμησα νά γγίσω ες τό φύσει ϋλον πρ τς δικς σου Θεότητος. πιφέρει δέ κολούθως Μελωδός Σύ γάρ τό, εσαι Χριστός νυπόστατος το Θεο σοφία καί δύναμις· τό ποον επε καί νωτέρω· συνήθειαν γάρ χει οτος ξαίρετον παρά τούς λλους Μελωδούς νά τελειών πολλάς ιδάς τν Κανόνων του μέ τό διον τέλος, ς επομεν ρμηνεύοντες τόν Κανόνα τς ψώσεως το Σταυρο.

                                                                   Τροπάριον.
Ψυχς τελν μφρονος, καί λόγ τιμώμενος, ψύχων ελαβομαι· ε γάρ βαπτίσω σε, κατήγορόν μοι σται, πυρί καπνιζόμενον ρος, φυγοσα δέ θάλασσα διχ, καί ορδάνης οτος στραφείς· σύ γάρ Χριστός, Θεο σοφία καί δύναμις.

                                                                    ρμηνεία.
Παρομοίως μέ τά νωτέρω δύο Τροπάρια ναφέρει καί ες τό Τροπάριον τοτο Μελωδός τόν Βαπτιστήν ωάννην δικαιολογούμενον καί λέγοντα πρός τόν Δεσπότην Χριστόν, ς τις ζήτει νά βαπτισθ. Δέν θελα γένει τόσης καταδίκης ξιος, Δέσποτα, ν μελλον νά νικηθ κατά τήν ελάβειαν πό τόν Μωϋσν κενον τόν στολισμένον μέ νον καί λογικόν, τόν Προφήτην, τόν νομοθέτην καί δημαγωγόν τόσων μυριάδων λαο, καί τόν ξιωθέντα νά σέ δ καί νά σέ κούσ, ς επον νωτέρω· λλά τώρα καί ατν τν ψύχων καί λόγων κτισμάτων χω νά φαν νευλαβέστερος καί κατώτερος γώ που χω ψυχήν νοεράν καί φρονοσαν τό πρέπον, καί ποος εμαι τιμημένος μέ λογικόν καί διάκρισιν, ν δέν ελαβηθ τό ξίωμα τς Θεότητός σου, λλά τολμήσω νά σέ βαπτίσω.
πειδή καί ατά τά ψυχα χουν τρόπον τινά νά λάβουν φωνήν καί νά μέ κατηγορήσουν· τό Σίναιον ρος, τό ποον καπνίζετο λον πό φωτίαν διά τήν δικήν σου κατάβασιν «Τό ρος, φησί, τό Σιν καπνίζετο λον διά τό καταβεβηκέναι π᾿ ατό τόν Θεόν ν πυρί, καί νέβαινεν καπνός, σεί καπνός καμίνου, καί ξέστη πς λαός σφόδρα» (ξοδ. ιθ´ 18), δικαίως θέλει μέ κατηγορήσει ς τολμηρόν καί νευλαβ· θέλει μέ κατηγορήσει ρυθρά θάλασσα, τις φυγεν πό το προσώπου σου, καί σχίσθη ες δύο μέρη, καί τό μέν να μέρος ατς στάθη ς τεχος κ δεξιν, τό δέ λλο, ξ ριστερν· λλά πρό κείνων θέλει μέ κατηγορήσει ποταμός οτος ορδάνης, ες τόν ποον στεκόμεθα· διότι καί ατός κ προσώπου σου μπόδισε πρό λίγου τό ρεμά του, καί δέν τρεχε κάτω, λλ᾿ στράφη ες τά πίσω κατά τόν Προφητάνακτα λέγοντα· « θάλασσα εδε καί φυγεν· ορδάνης στράφη ες τά πίσω» Ψαλ. ριγ´ 3). ρωτ δέ Προφήτης τήν ατίαν λέγων· «Τί σοι στί θάλασσα, τι φυγες; καί σύ ορδάνη, τι στράφης ες τά πίσω; » Καί ποκρίνεται. «πό προσώπου Κυρίου σαλεύθη γ, πό προσώπου το Θεο ακώβ» (ατόθι 5).

 Σημείωσαι, τι νώνυμος ρμηνευτής ες τό «ψύχων» θέλει νά νοεται ξωθεν πό πρόθεσις, καί νά λέγηται «ελαβομαι, αδομαι, φυλάττομαι πό τν ψύχων. Καί τοτο δέ σημείωσαι, τι τά νωτέρω κατά προσωποποιΐαν ρητορικήν σχηματίσθησαν πό το Μελωδο καί το Δαβίδ· θεν επεν Θεολόγος Γρηγόριος· «Πολλά Γραφή προσωποποιεν οδε καί τν ψύχων»· δέ Χρυσόστομος θέλει τι διά τν τοιούτων λόγων τν ψύχων παρασταίνεται τό μέγεθος τν συμβαινόντων πραγμάτων· οτω γάρ λέγει· «Μάνθανε τς Γραφς τό θος· τε γάρ βούλεται μέγα τι Χριστόν, μέγα λυπηρόν παγγελαι, καί ατά τά ψυχα ασθάνεσθαί φησιν· οκ πειδή ασθάνεται, λλ᾿ να τό μέγεθος παραστήσ τν συμβαινόντων».

                                                                    δή ε´.

                                                                Ερμός
ησος ζως ρχηγός, λύσαι τό κατάκριμα κει, δάμ το Πρωτοπλάστου· καθαρσίων δέ, ς Θεός μή δεόμενος, τ πεσόντι καθαίρεται ν τ ορδάν· ν τήν χθραν κτείνας, περέχουσαν πάντα νον, ερήνην χαρίζεται.

                                                              ρμηνεία.
πό διάφορα ρητά συνεκροτήθη τό παρόν Τροπάριον πό το ερο Μελωδο· τό γάρ « ζως ρχηγός» ρανίσθη πό τάς Πράξεις, που Κορυφαος Πέτρος λεγε πρός τούς ουδαίους· «μες τήσασθε νδρα φονέα χαρισθναι μν, τόν δέ ρχηγόν τς ζως πεκτείνατε» (Πράξ. γ´ 15). θεν λέγει Μελωδός, τι ησος Σωτήρ το Κόσμου, ρχηγός τς κατά Πνεμα καί αωνίου ζως λθεν ες τόν Κόσμον διά νά λύσ τό κατάκριμα καί πιτίμιον, τουτέστι τόν θάνατον, ες τόν ποον πέπεσεν πρωτόπλαστος δάμ διά τήν παράβασιν· «ι δ᾿ ν μέρ, φησί, φάγητε π᾿ ατο (το ξύλου τς γνώσεως) θανάτ ποθανεσθε» (Γέν. β´ 17)· διότι τοιατα εναι τά ποτελέσματα τς μαρτίας θάνατος» (Ρωμ. ς´ 23). Καί δικαίως γένετο ες τόν Κόσμον λευσις το ησο· διότι οδείς λλος δύνατο νά καταλύσ τήν στέρησιν τς ζως, πάρεξ χων τήν ξουσίαν τς ζως καί το θανάτου, καλύτερα νά επ, ν ατοζωή καί τς ζως ρχηγός. Καθώς δέ τό σκότος στέρησις ν το φωτός, λύεται πό τόν λιον, ταν νατείλ· οτω καί θάνατος στέρησις ν τς ζως, λύθη, ταν τς ζως ρχηγός πεδήμησεν.
ησος λοιπόν μολονότι δέν εχεν χρείαν νά καθαρισθ διά το Βαπτίσματος, πειδή ποίαν χρείαν χει ατοκάθαρσις νά καθαρισθ; μ᾿ λον τοτο ατός καθαίρεται καί βαπτίζεται σήμερον χάριν το δάμ, ς τις πεσεν ες τήν λάσπην τς μαρτίας, καί διά τοτο χρειάζετο νά καθαρισθ πό ατήν. Βαπτιζόμενος δέ ν τ ορδάν ποταμ, πέκτεινεν ες ατόν καί θανάτωσε τήν χθραν, ποία τον μεταξύ μν καί το Θεο διά τήν μαρτίαν. φ᾿ ο δέ τήν χθραν θανάτωσεν, χάρισεν ες μς τήν αυτο θείαν ερήνην, τις περέχει κάθε νον καί διάνοιαν. Κατεσκεύασε δέ τό τέλος το Τροπαρίου Μελωδός πό διάφορα ρητά το Παύλου· διότι ατός ν μέν τ πρός φεσίους πιστολ γράφει «Χριστός στιν ερήνη μν, ποιήσας τά μφότερα ν, καί τό μεσότοιχον το φραγμο λύσας» (φ. β´ 14).

 Καί πάλιν, «να ποκαταλλάξ τούς μφοτέρους ν νί σώματι τ Θε διά το Σταυρο, ποκτείνας τήν χθραν ν ατ» (ατόθι 16)· ν δέ τ πρός Φιλιππησίους πιστολ γράφει «Καί ερήνη το Θεο περέχουσα πάντα νον φρουρήσει τάς καρδίας μν» (Φιλιπ. δ´ 7). νέφερε δέ τό περί ερήνης ρητόν θεσπέσιος Μουσουργός, διά νά χαρακτηρίσ τήν πέμπτην ιδήν, τς ποίας ποιητής εναι Προφήτης σαΐας λέγων· «Κύριε Θεός μν, ερήνην δός μν· πάντα γάρ πέδωκας μν» (σ. κς´ 12).
θελε δέ πορήσ τινάς, κατά τόν Πτωχόν Πρόδρομον, πς μέν Παλος επεν νωτέρω, τι Χριστός πέκτεινε τήν χθραν ν τ Σταυρ, δέ Μελωδός λέγει δ, τι πέκτεινεν ατήν ν τ ορδάν; μες λοιπόν λύοντες τήν πορίαν, κατά μέν τό πρόχειρον καί πλούστερον νόημα λέγομεν, τι τήν χθραν που μες εχομεν πρός τόν Θεόν, λυσεν Δεσπότης Χριστός μέ λα τά Μυστήρια τς νσάρκου Οκονομίας, καί φιλίωσεν μς τ Θε καί Πατρί μέ τήν Σύλληψιν, μέ τήν Γέννησιν, μέ τό Βάπτισμα, μέ τό Πάθος, μέ τόν Σταυρόν, καί μέ τόν Θάνατόν Του· καί διά νά επ καθολικς, φιλίωσεν μς τ Θε καί Πατρί μέ λα τά θεοπρεπ, καί νθρωποπρεπ θαυμάσια ργα, σα ποίησεν Δεσπότης Χριστός ν τ νσάρκ του πιδημία.
Κατά δέ τό μυστικώτερον καί βαθύτερον νόημα λέγομεν, τι ν τ ορδάν καί ν τ Βαπτίσματι Χριστός πέκτεινε τήν χθραν που εχομεν μέ τόν Θεόν· καθότι τό Βάπτισμα το Κυρίου Σταυρός νομάζεται πό τόν Παλον λέγοντα «νασταυροντας αυτος τόν Υόν το Θεο» (βρ. ς´ 6)· καί πάλιν· «Τοτο γινώσκοντες, τι παλαιός μν νθρωπος συνεσταυρώθη (ν τ Βαπτίσματι)· «τ Χριστ»· θεν θεος Χρυσόστομος σύν τ Θεοφυλάκτω ρμηνεύοντες τά νωτέρω ρητά, Σταυρόν τό Βάπτισμα νομάζουσιν· πειδή ες ατό σταυρώνεται μαζί μέ τόν Χριστόν παλαιός τς μαρτίας νθρωπος.

πειδή λοιπόν Σταυρός το Κυρίου εκονίζεται μυστικς ν τ Βαπτίσματι, διά τοτο μέν Παλος επεν, τι ν τ Σταυρ πέκτεινε τήν χθραν Κύριος, δέ Μελωδός, τι ν τ ορδάν, τοτόν επεν, ν τ Βαπτίσματι, τ μυστικς τόν Σταυρόν το Κυρίου εκονίζοντι πέκτεινεν ατήν· Σταυρός γάρ καί Βάπτισμα ν καί φαίνωνται δύο, να μως εναι τ ληθεί. Ατη δέ χθρα, κατά τόν Πτωχόν Πρόδρομον, δικαίως μπορε νά νοηθ δράκων μφωλεύων ες τά δατα, το ποίου τήν κάραν συνέτριψεν Κύριος, κατά τόν Δαβίδ λέγοντα· «Σύ συνέθλασας τήν κεφάλην το δράκοντος». (Ψαλ. ογ´ 14).
Τοτο τό νόημα βεβαιώνουσι καί λλα ρητά το δίου Παύλου, καθώς τό «σοι ες Χριστόν βαπτίσθημεν, ες τόν θάνατον ατο βαπτίσθημεν. Συνετάφημεν ον ατ διά το Βαπτισματος ες τόν θάνατον» (Πωμ. Σ´ 3-4), καί τό «Ε γάρ σύμφυτοι γεγόναμεν τ μοιώματι το θανάτου ατο» (Ρωμ. ς´ 5).

                                                                   Τροπάριον.
Συνελθόντων πείρων λαν, πό ωάννου βαπτισθναι, ατός ν μέσ στη, προσεφώνει δέ τος παροσι· Τίς δειξεν πειθες, τήν ργήν μν κκλναι τήν μέλλουσαν; καρπούς ξίους Χριστ κτελετε· παρών γάρ νν, ερήνην χαρίζεται.

                                                                    ρμηνεία.
κ το Εαγγελιστο Ματθαίου ρανίζεται Μελωδός τό παρόν Τροπάριον· φησί γάρ κενος περί το Βαπτιστο ωάννου· «δών δέ ( ωάννης) πολλούς τν Φαρισαίων καί Σαδδουκαίων ρχομένους πί τό Βάπτισμα ατο, επεν ατος· γεννήματα χιδνν, τίς πέδειξεν μν φυγεν πό τς μελλούσης ργς; Ποιήσατε ον καρπούς ξίους τς μετανοίας» (Ματθ. γ´ 7-8). Τατα λοιπόν ρανισθεις Μελωδός λέγει, τι ταν πάμπολλοι λαοί τν ουδαίων συνάχθησαν διά νά βαπτισθον πό τόν ωάννην, τότε στάμενος ατός ες τό μέσον ατν, λεγε ες τούς κε παρόντας Φαρισαίους καί Σαδδουκαίους τά λόγια τατα· γεννήματα χιδνν, ποος σς δειξε νά φύγετε διά το Βαπτίσματος τς μετανοίας τήν μέλλουσαν ργήν τς κολάσεως; Λέγει δέ ατούς γεννήματα χιδνν· διότι φόνευσαν παρανόμως μέ διαφόρους τρόπους θανάτου τούς Προφήτας καί διδασκάλους των, καθώς τά τέκνα τν χίδνων θανατώνουν τάς μητέρας των σχίζοντα τήν κοιλίαν των, καί οτω γενννται πό ατάς κατά τούς φυσικούς.
Θαυμάζει δέ Πρόδρομος (κατά τήν ρμηνείαν το Θεοφυλάκτου) μέ τόν λόγον τοτον, πς γινε νά μετανοήσ πονηρά ατν καί μετανόητος γενεά· μως άν (λέγει Πρόδρομος) σες μετανοτε τ ληθεί, ποιήσατε καί καρπούς ξίους τς μετανοίας, ποιήσατε ργα θεάρεστα καί ξια τς Βασιλείας τν Ορανν· πειδή δέν εναι ρκετόν ες τήν σωτηρίαν σας μόνον τό νά προσέλθετε ες τό δικόν μου Βάπτισμα, χωρίς νά κάμετε καί ργα ρεστά ες τόν Χριστόν, ποος τώρα ερισκόμενος ες τό μέσον σας, χαρίζεται ερήνην ες λους μς. Τοτο δέ ρανίσθη Μελωδός πό τό ρητόν κενο το ωάννου τό λέγον· «Μέσος μν στηκεν ( Χριστός), ν μες οκ οδατε» (ωάν. α´ 26)· διότι τό «μέσος μν στηκεν» εναι ταυτόσημον μέ τό «παρών νν». δέ Πτωχός Πρόδρομος λέγει, τι ρανίσθη τοτο πό τό ρητόν το ωάννου τό λέγον «Μετανοετε· γγικε γάρ Βασιλεία τν Ορανν» (Ματθ. γ´ 2). Βασιλεία δέ γγίζουσα τν Ορανν εναι Χριστός· περί ο καί λλαχο επεν διος· « Βασιλεία το Θεο ντός μν στι» (Λουκ. ιζ´ 21)· προσφυέστερον μως εναι τό νωτέρω νόημα.

                                                                 Τροπάριον.
Γεωργός καί Δημιουργός, μέσος στηκώς ς ες πάντων, καρδίας μβατεύει· καθαρτήριον δέ πτύον χειρισάμενος, τήν παγκόσμιον λωνα πανσόφως διΐστησι, τήν καρπίαν φλέγων, εκαρποσιν, αώνιον ζωήν χαριζόμενος.

                                                                ρμηνεία.
Καί τοτο τό τροπάριον εναι ρανισμένον πό τόν Εαγγελιστήν Ματθαον λέγοντα οτω περί το Χριστο· «Ατός μς βαπτίσει ν Πνεύματι γί καί πυρί, ο τό πτύον ν τ χειρί ατο, καί διακαθαριε τήν λωνα ατο, καί συνάξει τόν στον ες τήν ποθήκην ατο, τό δέ χυρον κατακαύσει πυρί σβέστ)» (Ματ. γ´ 11-12)· τά δια γάρ τατα λόγια λίγον λλάξας Μελωδός λέγει, τι Χριστός δημιουργός καί γεωργός τς δικς μας φύσεως (δημιουργός τν ργων το καθενός, διότι δίδει ες μς τά σπέρματα τν ρετν) οτος καθό μέν νθρωπος στέκεται δ ες τό μέσον, ς νας πό λους τούς νθρώπους· «Μέσος, φησίν, μν στηκεν, ν μες οκ οδατε» (ω. α´ 26)· καθό δέ Θεός ξετάζει καί ρευν τάς καρδίας τν νθρώπων· μόνου γάρ το Θεο εναι διον τό νά ξεύρ τάς καρδίας, καθώς λέγει Σολομών· «Σύ μονώτατος οδας τήν καρδίαν πάντων» (γ´ Βασ. η´ 39).
Ες τάς χερας λοιπόν τούτου ερίσκεται, λέγει, καθαρτικόν πτυάρι: τοι διακριτικός λόγος καί διαιρετικός το κρείττονος κ το χείρονος, κατά τόν Πτωχόν Πρόδρομον, κρίσις καί ξέτασις, κατά τόν Θεοφύλακτον. Μέ τήν κρίσιν δέ ταύτην καί τήν ξέτασιν ατός χει νά καθαρίσ τό λνι του, τό ποον εναι Κόσμος λος, κατά τόν ρηθέντα Πρόδρομον, κκλησία, κατά τόν Θεοφύλακτον· καθώς γάρ ες τό λνι ερίσκεται καί σιτάρι καί χυρον, οτω καί ες τόν Κόσμον καί ες τήν κκλησίαν ερίσκονται καί καλοί καί κακοί, ο μέν καλοί, ς σιτάρι, ο δέ κακοί, ς χυρον.

  Χριστός λοιπόν διαχωρίζει ες δύο τό το Κόσμου καί τς κκλησίας παγκόσμιον λνι του· καί τήν μέν καρπίαν: τοι τούς κακούς, χει νά κατακαύσ μέ τό πρ τό σβεστον τς κολάσεως· θεν καί νώνυμος ρμηνευτής καρπίαν νόησε τήν κακοκαρπίαν, ς φωνον λέγομεν τόν κακόφωνον μουσικόν· τούς δέ ποιοντας καρπούς τν ρετν χει νά συνάξ ες τήν ποθήκην τ Βασιλείας του, καί χαρίσ ες ατούς ζωήν αώνιον.
Δικαίως δέ μαρτία νομάζεται χυρον· διότι, καθώς τό χυρον εναι λαφρόν καί εκολόκαυτον καί τροφή τν λόγων ζώων, οτω καί μαρτία εναι λαφρά, εκολοκρήμνιστος καί τροφή τν πονηρν Δαιμόνων, καί χει νά κατακα πό τό σβεστον πρ τς γεένης. μοίως καί ρετή δικαίως νομάζεται σιτάρι· διότι, καθώς τό σιτάρι εναι καθαρόν καί βαρύ, καί ες ρτον μεταποιούμενον γίνεται τροφή τν λογικν νθρώπων, τοιουτοτρόπως καί ρετή εναι καθαρά, εναι μέ φρένας βαρείας καί γεμονικάς, καί γίνεται ρτος πιτήδειος διά νά παρατεθ ες τήν τράπεζαν το πουρανίου Βασιλέως Χριστο. Σημείωσαι τι καί Θεολόγος Γρηγόριος οτως ρμηνεύει τά νωτέρω· «Τί δέ τό πτύον; κάθαρσις. Τί δέ τό πρ; το κούφου δαπάνη, καί ζέσις το Πνεύματος» (Λόγος ες τά Φτα).

                                                                   δή ς´

                                                              Ερμός.
φωνή το Λόγου, Λύχνος το Φωτός, ωσφόρος, το λίου Πρόδρομος, ν τ ρήμ, Μετανοετε, πσι βο τος λαος, καί προκαθαίρεσθε· δού γάρ πάρεστι Χριστός, κ φθορς τόν Κόσμον λυτρούμενος.

                                                            ρμηνεία.
Μέ τρία μοιώματα δείχνει ερός Μελωδός ν τ Τροπαρί τούτ τήν οκειότητα που χει Βαπτιστής ωάννης μέ τόν Δεσπότην Χριστόν· παρομοιάζει γάρ τόν ωάννην μέ τήν φωνή, μέ τόν λύχνον καί μέ τόν ωσφόρον (τόν αγερινόν)· τόν δέ Δεσπότην Χριστόν παρομοιάζει μέ τόν λόγον, μέ τό φς καί μέ τόν λιον. Παρομοιάζει λοιπόν πρτον τόν ωάννην μέ τήν φωνήν, τόν δέ Χριστόν, μέ τόν λόγον· διότι φωνή εναι ήρ πεπληγμένος, καί γίνεται χημα το προφορικο λόγου· καί ν φωνή πρώτη δέν ποτεθ, προφορικός λόγος δέν εναι δυνατόν νά φανερωθ ες τούς λλους.

Παρομοιάζει δεύτερον τόν ωάννην μέ τόν λύχνον, καί τόν Χριστόν, μέ τό φς· διότι λύχνος εναι χημα το φωτός· πειδή τό φς πιτιθέμενον ες τόν λύχνον φωτίζει τό σπίτιον καί τούς ν τ σπιτί κατοικοντας νθρώπους. Παρομοιάζει τρίτον Μελωδός τόν ωάννην μέ τόν ωσφόρον, τόν δέ Χριστόν, μέ τόν λιον. Τατα δέ τά τρία μοιώματα το Προδρόμου, φωνή, λύχνος καί ωσφόρος, εναι πρότερα κατά τόν χρόνον τν μοιωμάτων το Χριστο: δηλαδή το λόγου, το φωτός καί το λίου· κατά τήν ατίαν μως καί τήν ξίαν πρότερα εναι τά μοιώματα το Χριστο· θεν καί προτιμνται τά το Χριστο μοιώματα πό τά το Προδρόμου· πειδή, ν ρωτήσ τινάς, διά τί φωνή γίνεται; ποκρινόμεθα, διά νά ποχηθ πάνω ες ατήν λόγος· μοίως ν ρωτήσ τίς, διά τί γίνεται λύχνος; ποκρινόμεθα, διά νά βαλθ ες ατόν τό φς καί νά λάμψη· σαύτως καί άν επ τινάς, διά τί αγερινός προλάμπ; ποκρινόμεθα, διά νά μηνύσ τόν ρχομόν το λίου.
Τούτων οτω προεγνωσμένων, λέγει εράρχης Κοσμς, τι Βαπτιστής ωάννης, φωνή το νυποστάτου Λόγου το Πατρός, λύχνος το ϊδίου καί κτίστου φωτός, καί αγερινός, πρόδρομος καί προμηνυτής το νοητο λίου τς δικαιοσύνης Χριστο φωνάζει ες λους τούς λαούς που προσλθον ες ατόν, τό, Μετανοετε, καί προκαθαρισθτε πό τάς μαρτίας· πειδή, δού εναι παρών Χριστός, καί λυτρώνει τόν Κόσμον πό τήν φθοράν τς σεβείας καί μαρτίας, καί νδύει ατόν φθαρσίαν διά το γίου Βαπτίσματος. Τό μέν ον «μετανοετε» επεν ωάννης, καθό φωνή· ταύτης γάρ διον εναι τό βον· τό δέ «προκαθαίρεσθε» επε, καθό λύχνος· διον γάρ εναι το λύχνου νά καθαρίζ πωσον τό σκότος καί νά εσάγ τόν φωτισμόν · τό δέ, «δού πάρεστι Χριστός κ φθορς τόν Κόσμον λυτρούμενος» τό επε, καθό αγερινός· τοτο γάρ το αγερινο διον εναι· γάρ αγερινός πρό το λίου νατέλλων, φαίνεται τρόπον τινά νά λέγ ες τούς κοιμωμένους νθρώπους· σηκωθτε, νθρωποι, πό τόν πνον, σηκωθτε καί ργάζεσθε τάς τέχνας σας· διότι δού λιος εναι παρών, καί μέρα γγίζει, σηκώνουσα μς πό τήν ναισθησίαν το πνου. Σημείωσαι, τι ρανίσθη τά νωτέρω Μελωδός πό τόν ες τά Φτα λόγον Γρηγορίου το Θεολόγου λέγοντος· «γώ χρείαν χω πό σο βαπτισθναι, λύχνος τ λί φησίν· φωνή, τ Λόγ· φίλος, τ Νυμφί· προδραμών καί προδραμούμενος, τ φανέντι (πί γς), καί φανησομέν (ν τ δευτέρ παρουσί)».

                                                                Τροπάριον.
Γεννηθείς ρρεύστως, κ Θεο καί Πατρός, κ τς Παρθένου, δίχα σαρκοται ρύπου Χριστός· ο τόν μάντα, τήν ξ μν το Λόγου συνάφειαν, λύειν μήχανον (διδάσκει Πρόδρομος), γηγενες κ πλάνης λυτρούμενος

                                                               ρμηνεία.
Δεσπότης, λέγει, Χριστός, τέλειος Θεός καί τέλειος νθρωπος, καθ᾿ μέν Θεός γεννήθη ρρεύστως καί παθς κατά τήν πρώτην καί προαιώνιον καί οκείαν ατο τς Θεότητος Γέννησιν· καθό δέ νθρωπος σαρκώθη σπόρως κ τς Παρθένου Μαρίας, κατά τήν δευτέραν ατο καί οκείαν τς νθρωπότητος Γέννησιν· θεν Θεολόγος Γρηγόριος επε· «Πίστευε τόν Υόν το Θεο τόν προαιώνιον Λόγον, τόν προελθόντα κ το Πατρός χρόνως καί σωμάτως, τοτον π᾿ σχάτων τν μερν γεγενσθαι διά σέ καί Υόν νθρώπου, κ τς Παρθένου προελθόντα Μαρίας ρρυπάρως· οδέν γάρ ρυπαρόν, ο Θεός, καί δι᾿ ο σωτηρία» (Λόγος ες τό Βάπτισμα).

Πρέπει δέ ο εσεβες Χριστιανοί νά πιστεύουσι μέν, τι Χριστός γεννήθη διττς, ς επομεν, καί κατά τήν Θεότητα καί κατά τήν νθρωπότητα, νά μή τολμον δέ νά ρευνον τόν τρόπον τς νω προαιωνίου ατο Γεννήσεως, τς κάτω καί π᾿ σχάτων· λλά τόν τοιοτον κατάληπτον τρόπον νά φίνουσιν ες μόνην τήν σοφίαν το γίου Πνεύματος, τό ποον, κατά τόν πόστολον, ξετάζει λα· «Πάντα ρευν καί τά βάθη το Θεο» (α´ Κορ. β´ 10) λέγει δέ καί πολύς ν Θεολογί Γρηγόριος· «Οχ ς γνον τατα (ρευν), λλ᾿ ς ντρυφν τ τούτων θεωρί (Λόγος πιταφίου ες τόν Βασίλειον).
θεν καί μέγας Πρόδρομος τοτο διδάσκει μς, δηλαδή τό νά μή ρευνμεν τήν το Θεο Λόγου περί μς συγκατάβασιν, καί τήν μετά τς νθρωπότητος καθ᾿ πόστασιν γενομένην τς Θεότητος νωσιν, μηδέ τόν Λόγον καί τόν τρόπον ατς νά ξετάζωμεν· πειδή δέν εναι δυνατόν ες κανένα νθρωπον νά καταλάβ ατόν· λλ᾿ οδέ ατός τοσοτος καί τηλικοτος Πρόδρομος εναι κανός νά λύσ τό λωρί τό συνάπτον τόν πόδα μετά το ποδήματος το Κυρίου, δηλαδή δέν εναι κανός νά καταλάβ τόν τρόπον κατά τόν ποον Θεός Λόγος νώθη μέ τήν ξ μν προσληφθεσαν παρ᾿ ατο νθρωπότητα.

Τοτο δέ τό νόημα δανείσθη Μελωδός πό τήν Θεολογικήν λύραν Γρηγορίου το Θεολόγου λέγοντος· «Τί δέ σφαιρωτήρ το ποδήματος, ν ο λύεις βαπτίζων ησον, Παλαις καί Νέας μεσίτης; Τί τοτο; Τυχόν τς πιδημίας λόγος καί τς σαρκός, ο μηδέ τό κρότατον εδιάλυτον, μή τι τος σαρκικος καί νηπίοις ν Χριστ λλ᾿ οδέ τος κατά ωάννην τ Πνεύματι» (Λόγος ες τά Φτα).
κ τν λόγων δέ τούτων το Βαπτιστο καί το Θεολόγου Γρηγορίου, καί λλο αρετικόν φρόνημα νατρέπεται· ο παδοί γάρ καί κόλουθοι το φρονος ριγένους φλυάρουν, τι πό το Θεο Λόγου προσληφθεσα φύσις τς νθρωπότητος τον νωμένη μέ τόν Θεόν Λόγον ως τς ναλήψεως· ταν δέ Χριστός μελλε νά ναβ ες τόν περουράνιον τόπον, καί νά ναπαυθ ες τούς κόλπους το Πατρός· τότε πέρριψε μέν καί πεσκεύασε τήν νθρωπότητα ς να βάρος, βαλε δέ ατήν μέσα ες τόν δίσκον το λίου, κακς ννοοντες τό Δαβιτικόν κενο ρητόν τό λέγον· «ν τ λί θετο τό σκήνωμα ατο» (Ψαλ. ιη´ 6)· καί οτω μέ γυμνήν τήν Θεότητα νέδραμε καί κάθισεν κ δεξιν το Θεο καί Πατρός. μοίως τοτο φλυάρουν καί ο Μανιχαοι, κατά τόν Θεολόγον Γρηγόριον λέγοντα· «Ε τις ποτεθεσθαι νν τήν σάρκα λέγοι, καί γυμνήν εναι τήν Θεότητα σώματος, λλά μή μετά το προσλήμματος καί εναι καί ξειν, μή δοι τήν δόξαν τς παρουσίας. Πο γάρ τό σμα νν, ε μή μετά το προσλαβόντος; ο γάρ δή κατά τούς τν Μανιχαίων λήρους τ λί ναποτέθειται, να τιμηθ διά τς τιμίας» (α´ πιστολή πρός Κληδόνιον).

                                                                 Τροπάριον.
σπερ Οραν, σύν τρόμ καί θαύματι παρίσταντο, ν ορδάν α Δυνάμεις τν γγέλων σκοπούμεναι, τοσαύτην Θεο τήν συγκατάβασιν· πως κρατν τήν πέρον τν δάτων πόστασιν, ν τος δασι, σωματοφόρος στηκεν, Θεός τν Πατέρων μν.

                                                                 ρμηνεία.
Καθώς τά τν πιγείων Βασιλέων τάγματα, τόσον ο δορυφόροι, σον καί ο λοιποί πήκοοι, δέν τιμσι μόνον τόν Βασιλέα μέσα ες τά Βασίλεια, που ατός κάθηται πάνω ες τόν βασιλικόν του θρόνον, καί φορε στολήν βασιλικήν καί πέρλαμπρον, λλά καί ν δον ατόν νά μβ μέσα ες καλύβην καί πτωχικόν σπίτιον διά καμμίαν χρείαν, δέν τιμάζουσι τόν Βασιλέα των διά τήν ετέλειαν τς καλύβης, λλά μέ τόν ατόν φόβον καί τήν τιμήν παραστέκονται ες ατόν, καί ταν ερίσκεται μέσα ες τήν καλύβην κείνην, καθώς ταν ερίσκεται ες τά Βασίλεια· διότι ετέλεια τς καλύβης δέν τιμάζει τόν Βασιλέα, λλά πολλ μλλον Βασιλεύς τιμ τήν ετέλειαν τς καλύβης διά τς βασιλικς του δόξης καί μεγαλειότητος.

Τοιουτοτρόπως καί α περκόσμιοι Δυνάμεις τν γγέλων καί ρχαγγέλων, βλέπουσι τόν Μονογεν Υόν το Πατρός τόν ν τος πουρανίοις θρόνοις καθεζόμενον νά στέκεται ες τάς χθας το ποταμο ορδάνου, καί νά ζητ πό ωάννου τό Βάπτισμα, παρεστέκοντο ες ατόν μέ τόσον φόβον καί θαυμασμόν, μέ σον παραστέκονται ες ατόν καί ν τ Οραν· βλεπον γάρ μίαν πειρον το Θεο συγκατάβασιν. Διότι κενος Θεός που διακρατε μέ τήν ατο πρόνοιαν τήν οσίαν καί φύσιν τν δάτων τήν ερισκομένην ες τά περα: τοι περάνω το στερεώματος, καί συνέχει τά δατα πάνω ες τήν κυρτήν περιφέρειαν το στερεώματος, καί δέν φίνει ατά νά τρέχουν ες τοιοτον κατηφορικόν τόπον, ατός σμα φορν στέκετο ες τά δατα το ορδάνου. πιφέρει δέ Μελωδός τό « Θεός τν Πατέρων μν», να δείξ τό χαρακτηριστικόν γνώρισμα τς βδόμης ιδς.
δέ νώνυμος ρμηνευτής οτως νέγνω (καί σως πιτυχικώτερον) τό παρόν Τροπάριον· «! Πς κρατν τήν πέρον τν δάτων πόστασιν ν τος δασι σωματοφόρος στηκεν; » ρμηνεύει δέ οτως· «Α δυνάμεις τν γγέλων παρίσταντο ν τ ορδάν ς ν Οραν σύν τρόμ καί θαύματι, σκοπούμεναι τοσαύτην Θεο τήν συγκατάβασιν· λεγον δέ θαυμαστικς· (περ ξωθεν νοεται) ! πς συνέχων τ ήματι τς δυνάμεώς του τήν σχετον καί λισθηράν φύσιν τν δάτων τήν πάνω το στερεώματος, σταται τώρα σωματοφόρος ν τος δασι το ορδάνου, καί πό δούλου βαπτίζεται; »

                                                                  Τροπάριον.
Νεφέλη ποτέ, καί θάλασσα θείου προεικόνιζον, Βαπτίσματος τό θαμα, ν ος πρίν βαπτίζεται, διεξοδικς τ Νομοθέτ λαός. Θάλασσα δέ ν τύπος δατος, καί νεφέλη το Πνεύματος· ος τελούμενοι, Ελογητός ε κράζομεν, Θεός τν Πατέρων μν.

                                                                 ρμηνεία.
ν τ Τροπαρί τούτ ναφέρει ερός Μελωδός, τόσον τά πό το Παύλου ρηθέντα, σον καί τά πό το Θεολόγου Γρηγορίου· μέν γάρ Παλος λέγει· «Καί πάντες (ο σραηλται) ες τόν Μωϋσν βαπτίσαντο ν τ νεφέλ καί ν τ θαλάσσ» (α´ Κορ. ι´ 2)· δέ Θεολόγος οτω φησίν· «βάπτισε Μωϋσς, λλ᾿ ν δατι, καί πρό τούτου ν νεφέλ καί ν θαλάσσ· τύπος δέ τοτο ν, ς καί Παύλ δοκε, θάλασσα, το δατος, νεφέλη, το Πνεύματος» (Λόγος ες τά Φτα).

Λέγει λοιπόν Μελωδός, τι τόν παλαιόν καιρόν νεφέλη, ποία σκέπαζεν νωθεν τούς σραηλίτας ν τ μέρ διά νά μή καί ατούς λιος, καί ρυθρά θάλασσα, διά τς ποίας πέρασαν ο σραηλται, καί τά δύο τατα μο προεικόνιζαν τό θαμα: τοι τό θαυμαστόν Μυστήριον το γίου Βαπτίσματος· διότι μέ τήν θάλασσαν καί τήν νεφέλην βαπτίσθη σραηλιτικός λαός πό το νομοθέτου Μωϋσέως, ς επεν νωτέρω Παλος· βαπτίσθη μως ατός ν τ θαλάσσ χι καταβυθιστικς, ν τρόπον κατεβυθίσθησαν ες ατήν ο Αγύπτιοι, λλά διαβατικς, πειδή διέβη βλαβς τήν θάλασσαν σχισθεσαν πό το Μωϋσέως διά τς ράβδου. Καί μέν ρυθρά θάλασσα προεικόνιζε τό νερόν το δικο μας γίου Βαπτίσματος, δέ νεφέλη προεικόνιζε τήν ν τ γί Βαπτίσματι χάριν το γίου Πνεύματος· μέ τά ποα μες ο Χριστιανοί τελειούμενοι, κατά τόν Θεόδωρον, τελείως καθαιρόμενοι καί ναπλαττόμενοι, κατά τόν νώνυμον ρμηνευτήν, «άν (φησί) μή τις γεννηθ ξ δατος καί Πνεύματος, ο δύναται εσελθεν ες τήν βασιλείαν το Θεο» (ω. γ´ 5), οτω, λέγω, τελειούμενοι κράζομεν· «Ελογητός ε Θεός τν Πατέρων μν».
Πς δέ Μωϋσης βάπτιζεν ν δατι, μέ συντομίαν φανερώνομεν δ· ν τ δεκάτ ννάτ Κεφαλαί τν ριθμν γράφεται, τι προστάζει νόμος νά σφάζεται μία δάμαλις κόκκινη καί ζευκτη ξω τς παρεμβολς, καί νά καίεται μο μέ τό δέρμα, δέ στάκτη ατς νά φυλάττεται· τις ραντιζομένη μέ νερόν, καθάριζεν κείνους που θελαν πιάσει σμα νεκρο, κόκκαλον νθρώπου, τάφον. Διά τοτο Θεολόγος Γρηγόριος νομικήν καί σκιώδη καί πρόσκαιρον νομάζει τήν τοιαύτην κάθαρσιν, καί το σώματος, ο τς ψυχς, καί ο παντελ τς μαρτίας ναίρεσιν· «Τί γάρ δει (φησί) πολλάκις καθαίρεσθαι τούς παξ κεκαθαρμένους; (Λόγος ες τό Βάπτισμα). πειδή σες φορές μολύνετο τινάς μέ τούς νωτέρω σωματικούς μολυσμούς, τόσες φορές καί καθαρίζετο. Καί Παλος δέ περί τούτου γράφει· «Σποδός δαμάλεως ραντίζουσα τούς κεκοινωμένους, γιάζει πρός τήν τς σαρκός καθαρότητα» (βρ. θ´ 13).

                                                                Τροπάριον.
παντες πιστοί ν τήν τελείωσιν λάβομεν, θεολογοντες σιγήτως, σύν γγέλοις δοξάσωμεν, Πατέρα Υόν καί Πνεμα γιον· τοτο γάρ Τριάς ποστάσεσιν μοούσιος, ες δέ Θεός, καί ψάλλομεν· Κύριος, καί Θεός ελογητός ε Θεός τν Πατέρων.

                                                               ρμηνεία.
Μέ τό Τροπάριον τοτο καλε Μελωδός τόν βαπτιζόμενον λαόν τν Χριστιανν ες μνον καί δοξολογίαν τς γίας Τριάδος, τις τελείωσεν μς διά το γίου Βαπτίσματος. λοι, λέγει, μες ο Χριστιανοί, σοι καθαρίσθημεν μέ τό γιον Βάπτισμα, καί πρός θεογνωσίαν δηγηθέντες, ες τήν τν γγέλων κατάστασιν νεβιβάσθημεν, λοι σιγήτως μετά τν γγέλων ς θεολογήσωμεν. Ποον; Τό Θεον (τό ποον ξωθεν ννοεται κατά τόν Πτωχόν Πρόδρομον), ν (μέ τό ποον) λάβομεν τήν τελειότητα διά το γίου Βαπτίσματος. ς δοξολογήσωμεν δέ τόν Πατέρα τόν Υόν καί τό Πνεμα τό γιον. Ποία δέ δοξολογία εναι τ Θε πρέπουσα; Τό νά διαιρομεν μέν τήν γίαν Τριάδα κατά τάς ποστάσεις καί πρόσωπα, νά νομεν δέ πάλιν ατήν κατά τήν οσίαν καί φύσιν· οτω γάρ καί ο ν Ορανος γγελοι, καί μάλιστα τό τάγματα τν φλογερν Σεραφείμ, μνοσι τόν τρισυπόστατον Θεόν καί δοξάζουσι τούς τρες γιασμούς ες μίαν συνάγοντες κυριότητα, κατά τόν Θεολόγον Γρηγόριον· λέγοντες γάρ ατοί τρίς, γιος, γιος, γιος, δηλοσι τάς τρες ποστάσεις· λέγοντες δέ μίαν φοράν τό «Κύριος» δηλοσι τό ν κράτος τν τριν καί τήν μίαν ατν Βασιλείαν καί Θεότητα. πιφέρει δέ Μελωδός, τι τό Θεον, Τριάς μέν εναι κατά τάς ποστάσεις, νας δέ Θεός μοούσιος κατά τήν οσίαν καί φύσιν, ες τόν ποον ψάλλομεν· «Ελογητός ε Θεός τν Πατέρων μν».

                                                                     δή η´

                                                                 Ερμός.
Μυστήριον παράδοξον, Βαβυλνος δειξε κάμινος, πηγάσασα δρόσον· τι ρείθροις μελλεν, ϋλον πρ εσδέχεσθαι ορδάνης, καί στέγειν σαρκί, βαπτιζόμενον τόν Κτίστην· ν ελογοσι Λαοί, καί περυψοσιν, ες πάντας τούς αἰῶνας.

                                                                  ρμηνεία.
Βαβυλωνία, λέγει, κάμινος, πειδή νέβλυσε δρόσον ορανίαν, διά τοτο πέδειξε τό παράδοξον Μυστήριον, τό ποον κολούθησε σήμερον ες τόν ορδάνην· φανέρωσε γάρ, τι καθώς ατή δέχθη μέσα ες τόν αυτόν της τήν θεϊκήν δρόσον, τήν ποίαν λίγην οσαν δέν δυνήθη νά νικήσ τόση περβολική φωτία που εχεν, οτε νά ξατμίσ ατήν ες τόν έρα, λλά μλλον περβολική της φωτία νικήθη πό τήν λίγην δρόσον καί κατεσβέσθη· οτως κ το ναντίου ροώδης καί δατώδης ποταμός ορδάνης μελλε νά δεχθ μέσα ες τά δικά του ρεθρα τό ϋλον πρ τς Θεότητος, καί νά στέξ: τοι νά βαστάσ τόν Κτίστην το Παντός βαπτιζόμενον κατά τήν νθρωπότητα· ο γάρ τό ϋλον καί θεον πρ σβέσθη νικήθη πό τό λικόν ρεθρον το ορδάνου· ατό δέ μλλον νίκησε τό ορδάνειον ρεθρον, καθώς καί κε τότε νικήθη πό τήν δρόσον κάμινος. πιφέρει δέ Μελωδός τό «ν ελογοσι λαοί καί περυψοσιν ες πάντας τούς αἰῶνας». Διά νά δείξ, τι εναι γδόη δή, τς ποίας εναι χαρακτηριστικά τά νωτέρω λόγια.

                                                                Τροπάριον.
πόθου φόβον παντα, Λυτρωτής τ Προδρόμ φησεν· μοί δέ πειθάρχει, ς χρηστ μοι πρόσελθε· τοτο γάρ φύσει πέφυκα· μ προστάγματι εξον, καί βάπτισόν με συγκαταβάντα, ν ελογοσι Λαοί καί περυψοσιν, ες πάντας τούς αἰῶνας.

                                                               ρμηνεία.
Διά το παρόντος Τροπαρίου ναφέρει ερός Μελδός τόν Δεσπότην Χριστόν παραθαρρύνοντα τόν Βαπτιστήν διά νά βαπτίσ ατόν· θεν λέγει· Λυτρωτής το γένους τν νθρώπων Χριστός, « Θεός (φησίν) ψιστος, Λυτρωτής ατν στι» (Ψαλ. οζ´ 35), Χριστός, λέγω, επεν ες τόν Πρόδρομον ωάννην· πόβαλε κ τς ψυχς σου κάθε φόβον, ωάννη, καί πείσθητι διά δύο ατια καί πλησίασον ες μέ· πρτον, διότι δέν θέλεις πάθ πό μέ κανένα κακόν, πειδή γώ εμαι χρηστός, γαθός, καί τοτο φύσει πέφυκα: τουτέστιν γώ μόνος φυσικήν χω τήν γαθότητα καί χρηστότητα· «Οδείς (φησίν) γαθός, εμή ες Θεός» (Μαρ. ι´ 18)· διότι ο μέν νθρωποι καί γγελοι λέγονται καί χρηστοί θέσει καί κατά μετοχήν τς το Θεο γαθότητος καί χρηστότητος· γώ δέ εμαι γαθός φύσει καί πρώτως καί κατ᾿ ατίαν. στε θαρρν πλησίασον ες μέ, ς ες χρηστόν καί γαθόν· τό γάρ γαθόν δέν προξενε φόβον καί ποφυγήν, λλά θάρρος καί πλησιασμόν· οδέ κακοποιε τινά, λλά μλλον εεργετε πάντας. ν μως δέν λκυσθς πό τήν φυσικήν μου χρηστότητα, λκύσου κν πό τήν φυσικήν μου μεγαλειότητα, καί ποτάσου ες τήν προσταγήν μου καί βάπτισόν με, διότι ες τοτο συγκατέβην καί γινα νθρωπος.
Μερικοί δέ, ς νώνυμος ρμηνευτής τν Κανόνων καί λλοι, τό «χριστ» διά το ι γράφουσιν, ννοοντες μέ τήν τοιαύτην λέξιν τό «Θεανθρώπ»· τοτο μως δέν εναι ρθόν, κατά τόν Θεόδωρον, διά δύο ατια. Πρτον, διότι δέν ρμόζει ες τόν σκοπόν το ησο· σκοπός γάρ ατο τον νά κάμ τόν ωάννην νά λάβ θάρρος ες τό νά βαπτίστ ατόν· πειδή ποον θάρρος μελλε νά λάβ άν κουεν πό τόν Χριστόν νά τόν λέγ, πλησίαζε ες μέ ς ες Χριστόν, τουτέστιν ς ες Θεόν τέλειον, καί τέλειον νθρωπον; κενος γάρ διά τοτο καί μόνον φοβετο τόν Χριστόν, διότι τον Θεός. Δεύτερον, διότι τό κ το τοιούτου λόγου συναγόμενον νόημα εναι μακράν τν δογμάτων τς ερς Θεολογίας· πειδή γάρ τό νομα «Χριστός» σημαίνει «Θεάνθρωπος», ς επομεν, καί δηλο, ο τήν χρίσασαν μόνον Θεότητα, λλά καί τήν χρισθεσαν π᾿ ατς νθρωπότητα, κολουθε ξ νάγκης, τι Θεάθρωπος Χριστός μίαν μέν πόστασιν χει, καθ᾿ ν προσλαβοσα Θεότης νώθη μέ τήν προσληφθεσαν νθρωπότητα, δύο δέ τάς φύσεις καί θελήσεις καί νεργείας, κατά τήν κοινήν γνώμην τν ερν Θεολόγων. άν λέγωμεν λοιπόν τι Χριστός ν δυσί φύσεσι θεωρούμενος φύσει μι πέφυκεν, σεβές εναι καί βλάσφημον· διότι τό νά λέγ τινάς τόν Χριστόν φύσει Θεόν καί φύσει νθρωπον, διπλς λεγομένου το «φύσει», τοτο εναι ρθόν καί εσεβές· τό δέ νά λέγ παξ, φύσει Θεόν καί νθρωπον, τοτο οδαμς λέγεται παρά τος Θεολόγοις Πατρσι.

                                                                    Τροπάριον.
Τριάδος φανέρωσις, ν ορδάν γέγονεν· ατη γάρ πέρθεος φύσις· Πατήρ φώνησεν· οτος βαπτιζόμενος, Υός γαπητός μου· τό Πνεμα συμπαρν τ μοί· ν ελογοσι Λαοί, καί περυψοσι ες πάντας τούς αἰῶνας.

                                                                    ρμηνεία.
Κατά τά τρία τατα Τροπάρια, τά δύο προλαβόντα καί τό παρόν, ερίσκονται κατά σειράν, καί τό να κολουθε ες τό λλο· τό μέν γάρ πρτον ναφέρει τήν θαρσοποίησιν που Δεσπότης Χριστός ποίει ες τόν ωάννην διά νά τόν βαπτίσ· τό δέ δεύτερον διηγεται, τι ωάννης φείς κάθε ντίστασιν, βάπτισεν ατόν· καί τό παρόν τρίτον διηγεται, τι φ᾿ ο βαπτίσθη Κύριος, σχίσθησαν ο Ορανοί, καί φωνή το Πατρός ξηχήθη, καί τό Πνεμα κατλθεν ν εδει περιστερς· οτω γάρ διηγεται τατα καί τό φος τν τριν μο Εαγγελιστν Ματθαίου, Μάρκου καί Λουκ. Λέγει λοιπόν Μελωδός, τι φανέρωσις τς γίας Τριάδος γινεν ες τόν ορδάνην ποταμόν· γάρ γία Τριάς φάνη μέν διά πολλν συμβόλων καί πολλάκις ες τούς παλαιούς Προπάτορας καί Προφήτας τούς καθαρούς τ πνεύματι· φάνη μως σκιωδς καί ανιγματωδς· καθώς τοτο μπορε νά τό βεβαιωθ τινάς, άν ναγνώσ τήν παλαιάν Γραφήν καί τούς Προφήτας· δέ καθαρά καί ναργής καί διά τν νεργειν ποκάλυψις τς γίας Τριάδος ες τόν ποταμόν ορδάνην γινεν· ατη γάρ γία Τριάς εναι φύσις πέρθεος. μοιον δέ τοτο εναι, κατά τόν νώνυμον, μέ τό ρητόν κενο το Δαβίδ, λέγοντος πρός τόν ν Τριάδι να Θεόν· «Σφόδρα περυψώθης πέρ πάντας τούς Θεούς» (Ψαλ. ψς´ 9)· πό τό ποον ρητόν πολλοί Θεολόγοι παρακινήθησαν νά επον πί Θεο τήν λέξιν ταύτην, πέρθεος.
πρεπε δέ γία Τριάς, ν γνόφ (ν τ ορασί τς καταληψίας) πάλαι κεκαλυμμένη νά φανερωθ σχάτως τρανς καί καθαρς ες λην τήν Κτίσιν. πειδή δέ, κατά τόν πόστολον, πν τό φανερούμενον φς στι (φ. ε´ 13), φς ληθινόν ρα εναι μακαρία καί περούσιος Τριάς, ποία φανερώθη, ς επομεν, ν τ ορδάν· μέν γάρ Μονογενής Υός κάτω σωματικς βαπτίζετο, δέ Πατήρ μαρτύρει ατο τήν υότητα, βροντν νωθεν μέ φωνήν ξάκουστον καί μεγάλην, καί πάντων τάς κοάς κατακτυπν καί λέγων «Οτός στιν Υός μου γαπητός, ν εδόκησα» (Ματθ. γ´ 17), τό δέ Πνεμα τό γιον φανέν ν εδει περιστερς, παρευρίσκετο μέ τόν βαπτιζόμενον Υόν ς μοούσιον ατο.

δανείσθη δέ τατα Μελωδός πό τόν Θεολόγον Γρηγόριον οτω λέγοντα· «νεισιν ησος κ το δατος· συναναφέρει γάρ αυτ τόν Κόσμον, καί ρ σχιζομένους τούς Ορανούς, ος δάμ κλεισεν αυτ τε καί τος μετ᾿ ατόν, σπερ καί τ φλογίν ρομφαί τόν Παράδεισον καί τό Πνεμα μαρτυρε τήν Θεότητα· τ γάρ μοί μοουσί) προστρέχει καί ξ Ορανν φωνή· κεθεν γάρ μαρτυρούμενος, καί ς περιστερά· τιμ γάρ τό σμα, πεί καί τοτο τ θεώσει Θεός σωματικς ρωμένη» (Λόγος ες τά Φτα). Τατα ρμηνεύων Σχολιαστής Νικήτας λέγει· «Τό Πνεμα σωματικς ραθέν, καί ς περιστερά προσελθόν τ Χριστ, τιμ τό σμα ατο, περ οτε φύσει (ν) Θεός, τοπον γάρ, οτε θέσει· ο γάρ κ προκοπς, λλά τ θεώσει καί τ καθ᾿ πόστασιν νώσει, πέρ φύσιν καί θέσιν ξ ατς τς νώσεως θεωθέν».
φη δέ καί μέγας τς Θεσσαλονίκης Γρηγόριος ν τ ες τήν Χριστο Γέννησιν λόγ ατο περί τς περοχς το θεοϋποστάτου προσλήμματος· «Το προαιωνίου Λόγου, ο μόνον Θεότης νεξιχνίαστος, λλά καί πρός τήν σάρκα τς νώσεως τρόπος περινόητος, καί συγκατάβασις νυπέρβλητος, καί τό το προσλήμματος θεον καί πόρρητον ψος, περεξηρημένον (στί) καί νο καί λόγου παντός, ς μηδέ τοτο σύγκρισιν λων πρός τήν Κτίσιν πιδέχεσθαι δύνασθαι· ραος γάρ, φησί, κάλλει παρά τούς Υούς τν νθρώπων· οκ επεν ραιότερος, λλ᾿ πλς, ραος, να μή τά σύγκριτα συγκρίν ψιλος νθρώποις, φύσιν μόθεον».

ΠΗΓΗ: https://www.imaik.gr/

1 σχόλιο: